“Dâm thư” dưới con mắt người xưa

“Đàn ông chớ kể Phan Trần

Đàn bà chớ kể Thuý Vân, Thuý Kiều”

Ngày xưa, Truyện Phan Trần và Truyện Kiều được liệt vào hạng “dâm thư” trong văn học. Đơn giản chỉ vì nhiều truyện Nôm thời trung đại viết về chủ đề “hôn nhân tự do giữa trai gái” thường bị xếp vào loại “không đứng đắn” theo quan niệm cổ hủ của người xưa.

Nổi bật nhất là “Truyện Kiều” với hai chị em Thuý Kiều – Thuý Vân, cuộc đời Thuý Kiều là cả một giai đoạn đầy sóng gió trong khi cô em lại phẳng lặng như nước hồ thu. Thế cho nên cụ Nguyễn Công Trứ mới phải viết lên những câu thơ ngán ngẩm với cảnh “anh hùng dại gái” hay “con đĩ với mưu quan”:

“Bốn bể anh hùng còn dại gái

Thập thành con đĩ mắc mưu quan”

Lần đầu tiên gặp Kim Trọng nhân tiết Thanh Minh, Thuý Kiều tượng trưng cho một thiếu nữ khuê các nhưng định mệnh đã thay đổi một góc 180 độ để biến nàng thành một gái lầu xanh qua lời dạy của mụ Tú Bà:

“Này con thuộc lấy nằm lòng

Vành ngoài bảy chữ, vành trong tám nghề

Chơi cho liễu chán hoa chê

Cho lăn lóc đá cho mê mẩn đời”

Dĩ nhiên, những quan niệm khắt khe của Nho giáo từ thế kỷ thứ 16 trước mối quan hệ trai gái qua những truyện Nôm ngang trái đã trở thành một món ăn tinh thần đối với một số người đọc.

Đó cũng là một loại vũ khí đấu tranh giai cấp trong một xã hội vốn đã bao đời nay bị trói buộc trong khuôn khổ của lễ giáo. Trịnh Tạc (1657-1682) ra lệnh đốt sách Nôm và ban hành 47 điều giáo hoá nghiêm khắc:

“Thần liêu ở vương phủ thông truyền cho quan dân toàn quốc biết rằng: Phàm sách vở nào có quan hệ đến sự giáo hoá trong đời mới được xuất bản phải bị nghiêm cấm. Lâu nay những người hiếu sự hay lượm lặt sách vở bằng Nôm, không phân biệt gì nên xem hay không, cứ xuất bản để lấy lợi. Từ nay trở về sau, nhà nào có tàng trữ các sách ấy, kể cả bản in, chính phủ đều thu đốt hết…”.

Năm 1760, thời Trịnh Doanh, nhà Chúa sai diễn nôm điều 35 ra quốc âm, có những câu như sau để bảo vệ “thói nhuần”, một từ ám chỉ đạo đức, nề nếp, gia phong từ ngàn xưa để lại:

“Cũng là truyện cũ nôm na

Hết thơ tập ấy, lại ca khúc này

Tiếng dâm dễ khiến người say

Chớ cho in bán hại thay thói nhuần”.

 

Truyện Kiều

 

Truyện “Phan Trần”, chỉ đứng sau “Truyện Kiều” về mức độ nổi tiếng. Đây cũng là quy luật khắc nghiệt của sự sáng tạo nghệ thuật, quyền lực của ý thức hệ thời đại luôn chi phối các diễn ngôn, trong bối cảnh ấy, truyện “Phan Trần” bị cấm đoán là dễ hiểu!

“Phan Trần” có cốt truyện bên Trung Quốc thời nhà Tống, dài 940 câu lục bát, kể hai người bạn Phan Công và Trần Công cùng học, cùng đỗ đại khoa, cùng làm quan trong triều. Hai người vợ cùng có mang nên hai nhà bèn đính ước nếu một bên sinh trai, một bên sinh gái sẽ cho đôi trẻ kết duyên.

Họ Phan đẻ con trai đặt tên Tất Chánh, họ Trần sinh gái lấy tên Kiều Liên. Sau này Phan sinh (Tất Chánh) đỗ thủ khoa thi Hương nhưng trượt thi Hội nên ở lại kinh đô ôn luyện.

Mẹ con Kiều Liên chạy loạn mà lạc nhau. Kiều Liên dạt vào chùa Kim Lăng đi tu lấy pháp danh Diệu Thường. Phan sinh ngẫu nhiên đến thăm người cô tu ở chùa này rồi ở lại đó, gặp và đem lòng yêu ni cô Diệu Thường trẻ đẹp. Bị từ chối Phan sinh ốm tương tư.

Động lòng thương, Diệu Thường đến thăm…Mối tình bén duyên, họ hẹn nhau chàng thi đỗ sẽ kết hôn… Phan sinh đỗ Thám hoa và trở lại chùa. Vợ chồng về quê sum họp. Chàng lại lên đường dẹp giặc. Thắng lợi, chàng trở về cùng vợ hạnh phúc suốt đời.

Câu chuyện tiêu biểu cho những biến cố như gặp gỡ - tai biến - lưu lạc - đoàn viên chẳng khác gì “Truyện Kiều”. Đó là một chuyện tình lãng mạn dựa trên cái trục ngẫu nhiên: gặp nhau, yêu nhau mà không nhận ra nhau.

Cái kết viên mãn là sự trở về ý nguyện tốt đẹp ban đầu: lấy nhau trong vinh hiển tột đỉnh, vợ đẹp, chồng đỗ cao, làm quan lớn, có công trạng to. Một giấc mơ đẹp như thế, ai mà không ao ước?

Nhân vật chính là chàng Phan sinh đa tình, quyết đi theo tiếng gọi của trái tim mình sẵn sàng bỏ qua “đính ước” của gia đình đã sắp đặt sẵn. Gặp Diệu Thường là chàng quên luôn Kiều Liên. Như vậy Phan sinh là con người của hôn nhân tự do hơn là một con người khắc kỷ đi theo nếp mòn phong kiến.

Chàng bị nhà Nho thủ cựu phản đối là hợp tình, hợp lý. Chàng là hiện thân của tình yêu vô tư, gặp người mình thích là yêu, không so đo, tính toán, không cân nhắc dở hay, thậm chí không xét đoán gốc gác theo kiểu “lấy vợ xem tông”...

Tuy ra đời đã mấy trăm năm nhưng tác phẩm “Phan Trần” đã đạt tới bút pháp tâm lý khá nhuần nhị. Một chàng thanh niên Phan sinh tình cảm, nhất là trong những ngày xa nhà trọ học:

“Ngậm ngùi trông cảnh gia hương

Đã thiên gợi nhớ, lại chương ngậm sầu

Hơi gió lọt, bóng trăng thâu

Đòi khi giở chiếc trâm nhau ra nhìn”.

“Tâm trạng tương tư” cũng được miêu tả tinh tế, đúng với bút pháp phân tích tâm lý trong “Truyện Kiều”: “Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu/ Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ”. Khi Phan sinh “tương tư” Diệu Thường thì:

“Trăng thiền vằng vặc in lầu

Lâm râm đèn hạnh gượng sầu thiu thiu

Tiếng chuông, tiếng cảnh, tiếng tiu

Sách nhìn biếng đọc, cầm treo biếng đàn

Bấy nay nương náu thiền quan

Muối dưa nhạt nhẽo, sương hàn pha phôi

Lại thêm sầu não đứng ngồi

Đá kia cũng đổ bồ hôi, lọ người”.

Người sầu nên ánh sáng ngọn đèn cũng “gượng sầu” mà “lâm râm”, mà “thiu thiu” như ngủ. Người buồn nên vốn mặn mòi như muối như dưa cũng thành “nhạt nhẽo”… Còn khi người được yêu thì khác hẳn, cảnh vật như xôn xao, sống động hẳn lên, thời gian như trôi nhanh hơn, gấp gáp hơn, vội vàng hơn:

“Khúc cầm thông mới dạo sương

Chào oanh, sớm đã vội vàng tin mai

Lân la tháng bụt ngày trời

Hạ qua, thu tới, đông rồi lại xuân

Vũ môn mừng đã đến tuần

Phượng loan rày gặp phong vân phải tầm”.

Nhưng sao lại “tháng bụt ngày trời”? Bụt thì hiền, trời thì thiêng: thì ra khi đã có tình yêu thì thời gian vô hình cũng trở nên hữu hình, rất hiền, rất thiêng, rất quý, rất trọng… Các cụ ta rất có lý không cho con cháu mình đọc “Phan Trần” khi mà nhân vật chính đi học thi mà lại có những tâm trạng và hành vi “mê gái” suốt đêm, lại được miêu tả thật thi vị, nên thơ:

“Đêm thanh nguyệt gác rèm thưa

Xa trông bóng đã đèn khuya cách lầu…

Sao tàn, sương dịu, tuyết êm

Góc tường ẩn bóng bên thềm lân la

Thừa khi gió quạt cánh gà

Lay mành mượn tiếng nàng ba lọt vào”

Và những tâm trạng tương tư của nàng Diệu Thường cũng mê hoặc, mời gọi biết bao chàng trai tuổi học trò:

“Đã đành góc bể bên trời

Lân la ngày bạc quá vời xuân xanh

Một mình những tủi duyên mình

Nén hương biếng thắp, quyển kinh ngại nhìn”…

 

Truyên Phan Trần

 

Xã hội Phương Tây cũng đã có một cái nhìn khe khắt về “dâm thư”. Tiểu thuyết “Người tình của phu nhân Chatterley” của nhà văn người Anh D. H. Lawrence được in bí mật năm 1928 ở Ý, và 1929 ở Pháp. Tác phẩm cũng từng bị cấm ở Mỹ, Canada, Úc, Nhật Bản và Ấn Độ vì bị cho là “có nội dung tục tĩu”.

Tại Vương quốc Anh, quê hương của cuốn sách, mãi đến năm 1960, ấn bản đầy đủ không bị cắt xén của sách mới được xuất bản. Sách ngay lập tức bán được 3 triệu bản. Lý do sách được xuất bản là nhờ một phiên tòa xử vụ kiện Nhà xuất bản Penguin theo “Đạo luật Xuất bản Khiêu dâm” năm 1959.

Penguin đã thắng kiện nhờ chứng minh được “Người tình của phu nhân Chatterley” có giá trị nghệ thuật, từ đó các tác phẩm có tính khiêu dâm ở Anh được xuất bản cởi mở hơn.

 

Một trong những phiên bản chưa được kiểm duyệt của Hoa Kỳ (1959)

 

Sách mô tả mối quan hệ đầy sắc dục giữa phu nhân Chatterley, một phụ nữ có người chồng không còn "khả năng chăn gối" sau chiến tranh, và người đàn ông làm vườn tên Oliver Mellors.

Sách mô tả kỹ lưỡng những cảnh làm tình, từng là đối tượng bị kiểm duyệt ở nhiều quốc gia vì những câu chữ quá táo bạo so với thời cuộc: những từ mô tả bộ phận sinh dục, hành vi tình dục…

Khi mối quan hệ giữa Lady Chatterley và Mellors phát triển, họ tìm hiểu thêm về mối quan hệ giữa tâm hồn và thể xác. Bà ấy (Connie) biết rằng tình dục không chỉ là một hành động đáng xấu hổ và đáng thất vọng, và anh ấy cũng biết về những thách thức về mặt tinh thần đến từ tình yêu thể xác.

Người thợ săn bảo vệ rừng (Mellors) của trang viên đã đốt cháy lên ngọn lửa tình yêu và khát vọng của Connie, nàng thường xuyên đến ngôi nhà nhỏ gặp gỡ anh thợ săn và luôn luôn bị giằng xé giữa tình yêu đối với chồng và khát khao dục vông của bản thân…

Phu nhân Chatterley luôn sống trong những xúc cảm giữa trách nhiệm của một người vợ với người chồng tàn tật và tình cảm dạt dào, đầy bản năng với một người tình hấp dẫn, quyến rũ. Những giằng xé, suy tư, những đấu tranh với chính mình diễn ra như thế nào được D.H.Lawrence thể hiện thật lãng mạn, nhẹ nhàng và sâu lắng.

Không chỉ vì những cảnh tình dục nóng bỏng, một số người đọc cảm thấy bất bình vì cuốn tiểu thuyết sử dụng khuyết tật của Cliff để bào chữa cho mối tình của Connie và Oliver. Ngay cả cha mẹ của Connie cũng từng khuyên cô nên ở lại với Cliff bất kể anh ấy có ra sao.

Cliff là đại diện cho tầng lớp quý tộc cũ với tư tưởng bóc lột những người lao động. Connie thì trái lại, chính vì vậy câu chuyện còn nêu lên các vấn đề trong phân tầng xã hội.

Các mối quan hệ trong “Người tình của phu nhân Chatterley” không chỉ là câu chuyện về thể xác mà nó còn lên án việc những vòng cương tỏa của xã hội đẩy con người vào trong bi kịch.

Một số chủ đề bàn rằng cách miêu tả những cảnh nóng trong truyện khá giống với những cuốn tiểu thuyết hiện đại dù nó được viết gần 100 năm trước. Tuy nhiên, lại có ý kiến cho rằng cuốn sách của DH Lawrence lại là một trường hợp khác.

Các cảnh nóng trong “Người tình của phu nhân Chatterley” là cách tác giả đang phần nào nêu lên những điều cấm kị trong xã hội lúc bấy giờ. Vì vậy chúng bớt bị sáo rỗng hơn.

Bên cạnh đó, người đọc cũng cảm thấy rằng cuốn sách không cổ súy cho việc ngoại tình. Xét về thời điểm tác giả cho ra mắt cuốn sách, độc giả lại thấy được thông điệp về hành trình tìm tự do và hạnh phúc trong một xã hội tầng lớp tinh hoa ngày càng trở nên mục rỗng. Dù vậy, cuốn sách vẫn là chủ đề gây ra nhiều tranh cãi.

“Người tình của Phu nhân Chatterley” đứng thứ 39 trong Top 100 cuốn sách của thế kỷ 20 do báo Le Monde của Pháp bình chọn. Sự giằng xé giữa tình yêu - tình dục - trách nhiệm được Lawrence khai thác trong mối quan hệ tay ba giữa một người phụ nữ xinh đẹp và hai người đàn ông.

Phu nhân Chatterley luôn sống trong những xúc cảm bộn bề giữa trách nhiệm của một người vợ với người chồng tàn tật và tình cảm dạt dào, đầy bản năng với một người tình hấp dẫn, quyến rũ.

 

“Người tình của phu nhân Chatterly”

 

Ngày nay, tình yêu và tình dục thường được nhìn nhận là hai thái cực không thể nào tách rời. Cũng vì thế, “dâm thư” đã có phần thay đổi theo thời gian, có phần “thoáng” hơn ngày xưa.

Đó cũng là khác biệt của hai thời đại giữa cũ và mới!

 

***

--> Read more..

“Múa Tóc”

Ngày 15/5/2025, màn biểu diễn điệu múa Al-Ayyala đi kèm phần “múa tóc” độc đáo của các thiếu nữ UAE (Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất) để chào mừng Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gây một ấn tượng mạnh mẽ pha lẫn kinh ngạc trên mạng xã hội toàn cầu.

Sau khi được chứng kiến màn trình diễn tại Qasr Al Watan, cung điện của Tổng thống UAE Mohammed bin Zayed Al Nahyan, ông Trump chia sẻ với các phóng viên đi cùng: “Thật là một thành phố tuyệt vời! Tôi rất thích màn trình diễn này!”.

 

Theo website của UNESCO, điệu múa Al-Ayyala là loại hình nghệ thuật trình diễn phổ biến và đặc trưng bậc nhất ở UAE, thường xuất hiện trong các dịp trọng đại như lễ cưới, ngày lễ quốc gia hay lễ đón các nguyên thủ nước ngoài.

Thông thường, điệu múa do các nhóm nam giới hoặc bé trai biểu diễn xếp thành hai hàng đối diện. Họ cầm những gậy tre hoặc cành tre tượng trưng cho kiếm, giáo hoặc mũi tên, đồng loạt chuyển động theo nhịp trống để mô phỏng khung cảnh chiến trận, với đầy đủ các biểu cảm chiến đấu và chiến thắng.

Ngoài nhóm múa chính còn có các nghệ sĩ chơi trống, tambourine (một loại nhạc cụ có âm thanh gần với trống lục lạc), và những người ngâm thơ Nabati - thể loại thơ dân gian phổ biến ở bán đảo Ả Rập - với các chủ đề ca ngợi lòng dũng cảm, danh dự và tinh thần hiệp sĩ.

Riêng tại UAE (khu vực không bắt buộc nữ giới phải che tóc), những người phụ nữ hoặc trẻ em gái cũng tham gia biểu diễn điệu múa này. Khi múa, họ mặc trang phục truyền thống, vừa xoay người vừa hất mái tóc dài sang hai bên theo điệu trống dồn dập, tạo nên khung cảnh hấp dẫn, độc đáo và mang đậm dấu ấn vùng Trung Đông.

 

Được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại vào năm 2014, điệu múa Al-Ayyala hiện được lưu truyền rộng rãi không chỉ tại UAE mà còn ở khu vực tây bắc Oman. Một số học giả cho rằng Al-Ayyala là biến thể của điệu múa Yowlah, vì hai điệu này khá tương đồng.

Điệu múa tóc UAE (Al-Ayyala) mang tính phổ thông, không phân biệt lứa tuổi, giới tính cũng như tầng lớp xã hội. Theo truyền thống, diễn viên sẽ xếp thành 2 hàng đối diện nhau, di chuyển theo nhịp điệu.

Trong khi đó ở UAE, các thiếu nữ sẽ tham gia bằng cách đứng phía trước, hất tóc từ bên này sang bên kia theo nhạc, tạo nên hình ảnh mạnh mẽ và đặc trưng của khu vực vùng Vịnh.

Điệu múa tóc Al-Ayyala, tuy có phần kinh dị như những con ma áo trắng, là một màn trình diễn dân gian truyền thống, có nguồn gốc sâu xa trong văn hóa của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và khu vực tây bắc Oman.

Một số yếu tố chính trong điệu múa tóc bao gồm ngâm vang thơ ca để bày tỏ lòng dũng cảm, tình yêu quê hương hoặc sự đoàn kết. Nhạc nền không thể thiếu các nhịp trống truyền thống và nhạc cụ gõ.

Điệu múa tóc Al-Ayyala không chỉ đơn thuần là một màn trình diễn, mà còn là một sự tái hiện tượng trưng của cảnh chiến đấu, thường biểu diễn để thể hiện tinh thần cộng đồng, sự đoàn kết và lòng tự hào dân tộc.

 

Trở lại với cuộc viếng thăm UAE của Tổng thống Trumph, đây không chỉ là cuộc công du có tính cách xã giao mà còn mở ra một trang sử mới trong quan hệ thương mại giữa hai nước với đoàn tháp tủng gổm nhiều các thành phần nổi tiếng trong nền kinh tế Mỹ.

Phần quan trọng nhất trong các cuộc gặp gỡ giữa hai vị nguyên thủ quốc gia là những cuộc đàm phán thương mại có thể lên đến 2 tỷ đô-la trong thời gian tới đây. UAE vốn là một nước giàu có về dầu mỏ, một trong những đề tài được thảo luận là sự hợp tác trong lãnh vực phát triển Trí tuệ Nhân tạo AI.

Mỹ thường hạn chế trong việc xuất khẩu công nghệ vì lo ngại sự rò rỉ sang Trung Quốc vá cố vấn an ninh quốc gia UAE cũng đã tiết lộ kế hoạch đầu tư khoảng 1.400 tỷ đô-la vào Mỹ trong 10 năm tới. Điều này cho thấy sự tin tưởng của UAE vào Tổng thống Trunph!

 

Đây là một minh chứng sống động cho sức sống và sự tiếp nối của văn hóa truyền thống trong thời đại hội nhập của UAE qua sự kiện chào đón một vị quốc khách bằng vũ điệu “múa tóc” bất hủ.

Tương lai hãy còn ở phía trước nên chúng ta hãy chờ xem… Wait and See!

* Xem vũ điệu “múa tóc” tại https://www.youtube.com/watch?v=TfIXbneH_tE

 

***

--> Read more..

Tình Yêu & Sắt Thép

Sẽ là điều không tưởng khi đem so sánh Tình Yêu với Sắt Thép. Một bên là tinh thần còn bên kia là vật chất. Đặt cả hai lên bàn cân dĩ nhiên là... bất đối xứng!

Thế nhưng, nhìn sâu vào cốt lõi của sự khác biệt, người ta lại thấy một sự trùng hợp nào đó đã xảy ra. Nhất là trong lãnh vực nghệ thuật tạo hình khi chiêm ngưỡng những tác phẩm từ sắt thép.

Người nghệ sĩ đã lấy hình ảnh thực của thiên nhiên để chuyển tải ý tưởng trừu tượng của mình, qua đó dẩn dắt người thưởng ngoạn đến cuộc đời thực của con người. Dĩ nhiên “thông điệp” đó cần có sự rung động của ngưới xem để có thể hiểu được ẩn ý của nghệ thuật!

Chỉ với những vật liệu phế thải, gọi là “scrap metal”, được tìm thấy ở các bãi rác người nghệ sĩ tạo hình đã “hóa kiếp” sắt thép bỏ đi để dẫn dắt người xem đến những hình ảnh thân thiết trong cuộc sống hàng ngày. Từ tình yêu trai gái đến những con thú hay những hoạt cảnh vẫn thường thấy trong cuộc sống...

Điều đó đã mang lại cho nghệ thuật, nói rõ hơn là “nghệ thuật tạo hình”, một ý tưởng phải nói là “độc đáo” cho người thưởng ngoạn. Chỉ tiếc một điều là tên tuổi của những nghệ sĩ này đa số là... vô danh. Họ đã làm chỉ vì “cái nghiệp” chứ không vì “cái danh” như những người khác!

***

Nhân ngày Valentine 14/2, chúng tôi sưu tầm một số hình ảnh từ trang “World-Wide HD”, một nhóm gồm hơn 110.000 thành viên trên Facebook: https://www.facebook.com/worIdwidehd.

Một số những hình ảnh này, ngoài chủ đề nói lên sự liên quan mật thiết giữa cuộc đời và những vật phế thải từ cuộc sống… còn giúp người thưởng ngoạn nhỉn thấy được giá trị của những đồ dùng mà ta cứ tưởng là… vất đi!

Đó là một sự kết hợp bất ngờ giữa Thực và Ảo khiến ta phải ngẫm nghĩ đến Tình Yêu và Sắt Thép, tưởng chừng như không thể nào gắn bó với nhau một cách nhuần nhuyễn đến như vậy.

Mời các bạn cùng chiêm ngưỡng những tác phẩm của các nghệ sĩ “vô danh” đã gợi một ý tưởng hoàn toàn mới lạ qua… “nghệ thuật tạo hình”.

***

***

--> Read more..

Sân khấu & Cuộc đời!

“Cuộc đời là một sân khấu, và chúng ta đều là những kịch sỹ”

(All the world’s a stage, and all the men and women merely players)

“As you like it” - William Shakespeare

 

William Shakespeare (1564-1616)

 

Cuộc đời chẳng khác gì một vở kịch. Thế cho nên William Shakespeare (1564-1616) đã viết hài kịch bằng thơ, lấy tựa đề “As You Like It” (tạm dịch là “Như bạn thích nó”) vào năm 1599 và được xuất bản lần đầu trên tạp chí “First Folio” năm 1623.

Kịch được dựa vào bối cảnh của Rừng và Tòa án, diễn ra trong ý nghĩa tương phản giữa “Sân khấu” và “Cuộc đời” kể từ khi ông tòa Duke Senior bị trục xuất khỏi lâu đài để sống trong rừng. Thật ra, những điều kiện khắc nghiệt của khu rừng lại thích hợp hơn sự huyên náo và tâng bốc giả dối trong tòa án.

 

Sân khấu & Cuộc đời

 

Theo yêu cầu của Duke Senior, cô con gái Rosalind của ông cùng một số người hầu sẽ ở lại Tòa án nhưng cuối cùng, tất cả đều theo ông vào rừng. Tại đây, Rosalind đã gặp và yêu Orlando vì lòng can đảm đã thách thức đô vật Charles. Orlando đã chiến thắng dù Charles là một đô vật “nặng ký”.

Le Beau, một cận thần, cảnh báo rằng Công tước Frederick đã không thích Rosalind vì e rằng cô ấy đẹp hơn con gái của mình Celia. Le Beau nhắc nhở mọi người về những gì anh đã làm với cha cô. Công tước Frederick trục xuất Rosalind và Celia.

Các cô gái quyết định che giấu thân phận, tránh bị phát hiện và an toàn hơn trong bước đường lưu vong. Rosalind quyết định ăn mặc như một người đàn ông - Ganymede, còn Celia lại như người chị nghèo của mình Aliena.

 

Trang đầu tiên của tác phẩm “As you like it”

 

Cuộc sống trong rừng với Duke Senior được mô tả là “hài lòng” mặc dù không phải không có nguy hiểm hoặc khó khăn. Công tước Frederick tin rằng Rosalind và con gái của ông đã bỏ chạy để tìm Orlando và thuê anh trai của Orlando là Oliver đi tìm và mang họ trở về.

Oliver, vẫn ghét anh trai mình, vui vẻ đồng ý. Adam cảnh báo Orlando rằng anh không thể về nhà vì Oliver có kế hoạch đốt nhà và gây hại cho Orlando. Họ quyết định chạy trốn đến Rừng Ardenne trong trang phục con trai.

 

Hài kịch “As you like it”

 

Orlando và Adam đang kiệt sức và đói và Orlando đi tìm thức ăn. Anh ta gặp Duke Senior và họ sắp tổ chức một bữa tiệc lớn. Anh ta mạnh dạn tiếp cận họ để lấy thức ăn, họ mời anh và Adam ăn uống một cách thân thiện với họ.

Orlando bận tâm với tình yêu của anh dành cho Rosalind và treo những bài thơ về cô trên cây. Anh đưa thơ vào vỏ cây, Rosalind tìm thấy những bài thơ và được biết Orlando đang ở trong rừng. Họ gặp nhau và “căn bệnh tình yêu” của chàng ngày một… trầm trọng!

 

Orlando, kẻ si tình gắn thơ trên cây

 

Ngoài tình yêu của Orlando-Rosalind còn có những mối tình của Touchstone-Audrey và Phoebe-Ganymede chớm nở trong rừng. Cuối cùng cuộc hôn nhân giữa Orlando-Rosalind  đồng thời với việc Oliver phát hiện Rosalind chính là Celia đã giả trang thành Aliena.

 

Rosalind và Celia

 

Duke Senior mô tả tòa án là "tòa nhà sơn phết, tòa của sự ganh tỵ…" và rằng ở trong rừng tuy có những mối nguy hiểm nhưng thật sự thích hợp với những con người chân thật. Chẳng khác gì cuộc sống như nhân vật “huyền thoại” Robin Hood ngày xưa của nước Anh và như vậy được coi là “thuộc tầng lớp dân đen”.

Sự thật cho thấy, một khi những người có tâm địa ác bị đưa đẩy vào sống trong rừng, họ sẽ có một sự thay đổi đột ngột của trái tim, từ cách suy nghĩ cho đến cách hành động.

Touchstone và Audrey

Nhà viết kịch Shakespeare gợi ý rằng cần có sự cân bằng giữa Rừng và Tòa án.

Sống với thiên nhiên và sử dụng các giác quan nên được cân bằng với việc sống trong một thế giới chính trị, nơi giáo dục và sự lịch lãm xã hội là cần thiết.

Nếu một người quá gần với tự nhiên, họ có thể trở thành như Touchstone và Audrey nhưng nếu họ quá chính trị, họ có thể trở nên giống như người anh em của Duke Senior là Duke Frederick hơn.

Tòa án chính là nơi mà Frederick đã chiếm đoạt từ anh trai của mình là công tước Duke Senior để phải lưu vong đến Forest of Arden. Trong khi đó, Duke Senior đã đạt được một sự cân bằng: được giáo dục và có khả năng quản lý con người nhưng cũng đánh giá cao bản chất của họ. Cuộc đấu tranh giữa rừng và tòa án cũng làm sáng tỏ cuộc đấu tranh của lớp ở cốt lõi của vở kịch.

 

“As you like it” trên sân khấu

 

Shakespeare gợi ý rằng chỉ vì bạn được coi là “tầng lớp cao” nhưng không nhất thiết được phản ánh trong bản chất của bạn trong khi xã hội muốn tiến hóa, người ta cần phải nói dối và tâng bốc và do đó mọi người ở trên cùng của xã hội là loại tồi tệ nhất của con người.

Tuy nhiên, vào cuối vở kịch khi Công tước được phục hồi lại tòa án chắc chắn tòa án khi đó sẽ là một nơi tốt đẹp hơn vì ông đã chứng kiến tận mắt những gì đã xảy ra tại nơi rừng rú.

Shakespeare đã đi trước thời đại của mình bằng hai hình tượng: Rừng và Tòa án. Những hình ảnh đó cho đến nay vẫn còn là một bài học sâu sắc đối với những người đương thời như chúng ta.

Đó chính là cách nhận thức giữa Sân khấu và Cuộc đời!

 

***

--> Read more..