Khalil Gibran (1883 - 1931) là một nhà thơ, nhà văn, một nghệ sĩ, một hoạ sĩ người Liban. Khi còn trẻ ông di cư cùng gia đình đến Hoa Kỳ, tại đó ông nghiên cứu nghệ thuật và bắt đầu sự nghiệp văn chương của mình, viết bằng cả tiếng Anh và tiếng Ả Rập.
Trong thế giới Ả Rập, Gibran được coi là một kẻ nổi loạn trong văn học và chính trị. Phong cách lãng mạn của ông là tâm điểm của sự phục hưng trong văn học tiếng Ả Rập hiện đại, đặc biệt là thơ văn xuôi, tách ra từ trường phái cổ điển. Tại Lebanon, ông được coi như một thiên tài văn học.
Không những là một nhà thơ, Kahlil Gibran còn là một triết gia, một vị tiên tri, một nghệ sĩ. Thế giới Tây Phương xưng tụng ông là “Dante của thế kỷ XX”. Thế giới Đông Phương tôn vinh ông là “Bậc thầy khả ái”.
Tác phẩm của ông chứa đựng thông điệp cao cả, nhất quán và vượt thời gian về một thế giới đại đồng, tôn giáo hòa đồng, loài người huynh đệ và một tình yêu hằng cửu nối kết con người với nhau trong tình yêu Thượng Đế, giữa một trần gian hợp nhất với không gian.
Ông chủ yếu
được biết đến trong thế giới nói tiếng Anh nhờ cuốn sách “The Prophet” (Kẻ tiên tri hay Ngôn sứ), xuất bản năm 1923. Một tác
phẩm đầu tiên của tiểu thuyết truyền cảm hứng bao gồm một loạt các bài tiểu luận
triết học được viết dưới hình thức “thơ bằng
văn xuôi” (prose poem) tiếng Anh.
“The Prophet” được phổ biến trong những năm 1930 và một lần nữa trong những năm 1960 với nền văn học “chống văn minh xã hội”. Có thể nói, Gibran là nhà thơ có sách bán chạy nhất sau Shakespeare và Lão Tử.
Cuốn sách cho đến nay đã tái bản hàng trăm lần cùng dịch ra trên bốn chục thứ tiếng. Riêng tiếng Việt, tác phẩm này cũng đã được ít nhất năm người dịch, trong đó có Phạm Bích Thủy với tiêu đề “Mật Khải” năm 1969, Trùng Dương, Giải Nghiêm, Châu Diên.... với nhan đề thường xoay quanh chữ “Tiên tri”. Riêng bản dịch của Nguyễn Ước đã dùng chữ “Ngôn sứ”.
Thông điệp cho con người thường được gọi là sứ điệp hay lời tiên tri (prophecy), có lẽ vì thế nhiều người thường dịch chữ Prophet là Nhà tiên tri, theo ý nghĩa kẻ biết trước và nói lên con đường tất yếu trong tương lai nếu người đương thời nhất định đi theo chân lý hoặc vẫn không thể từ bỏ những đọa lạc hiện tại.
Almustafa, nhân vật chính trong tác phẩm, là một con người bình thường tiềm ẩn trong mỗi chúng ta, được thăng hoa nhờ các trải nghiệm của một quá trình chiêm nghiệm trong cô đơn, rồi phát biểu với chúng sinh bằng tất cả ý thức trách nhiệm, từ tốn và chân tình.
Nhà tiên tri Almustafa đã sống ở thành phố Orphalese 12 năm và sắp qua đời, được miêu tả một cách thơ mộng như “con tàu sẽ đưa ông trở về nhà”. Người dân địa phương, thấy ông sắp rời xa họ, đã đến gặp ông tại đền thờ và đưa ra những vấn đề mà họ thắc mắc.
Nhân vật thứ hai là Almitra là người đầu tiên phát hiện ra Almustafa. Người dân thị trấn vô cùng đau buồn, và Almitra yêu cầu ông chia sẻ với mọi người những gì ông đã học được khi sống giữa họ. Sau đó, bà tạo điều kiện cho Almustafa giải quyết một số câu hỏi liên quan đến cuộc sống và thân phận con người.
* Tình yêu:
đó là những thứ gom các bạn vào lòng như một bó lúa, sàng sảy cho các bạn ra khỏi
vỏ trấu, xay xát cho các bạn sạch bóng, nhào nặn cho các bạn mềm dẻo!
* Hôn nhân: Hãy cùng nhau vui ca nhưng nên để mỗi kẻ một mình như dây đàn đứng riêng dù rung chung điệu nhạc, hãy cho nhau trái tim nhưng đừng giao nhau cất giữ. Các ngươi sinh ra gần nhau thì sẽ gần nhau mãi mãi. Các ngươi sẽ gần nhau cho tới khi đôi cánh trắng của tử thần đến phá nát ngày của mình.
* Con cái: Chúng là con của cuộc đời trong nỗi khát khao của chính chúng. Chúng dù ở với các bạn nhưng không thuộc về các bạn vì bạn chỉ có thể cung cấp nơi ở cho thể xác nhưng không thể cho chúng linh hồn. Chúng đến “qua” các ngươi nhưng chẳng “từ” các ngươi.
* Cho đi: Các bạn cho rất ít khi chỉ cho những vật mình sở hữu, chỉ khi cho đi bản thân các bạn mới thật sự cho. Những vật sở hữu là những cái bạn đang canh giữ bởi sợ ngày mai có thể cần tới chúng.
* Ăn uống: Khi nhai nhuyễn một quả táo trong lòng các bạn hãy nói với nó rằng: “Mầm của ngươi sẽ sống trong thể xác ta và mùi hương của ngươi sẽ là hơi thở ta”. Khi giết một con thú để làm thức ăn, ta phải nghĩ rằng chính bản thân ta cũng sẽ là mục tiêu của sự hủy diệt.
* Công việc: Khi lao động, các bạn là cây sáo, qua lòng ống ấy, tiếng thời gian thì thầm thành âm nhạc. Có ai muốn làm cây sáo lặng câm khi mọi người vang tiếng hát đồng ca? Phàm con người thường hay phàn nàn về công việc mình làm và cho đó là nỗi bất hạnh của từng cá nhân.
* Niềm vui và nỗi buồn: Càng bị phiền muộn khắc sâu, các bạn càng có thêm khả năng chứa đựng hân hoan. Khi vui, các bạn hãy nhìn sâu vào lòng mình, sẽ thấy cái khiến mình phiền muộn cũng chính là cái đang làm mình hân hoan. Niềm vui là nỗi buồn đã lộ chân tướng vì trong cùng một giếng nước nơi chan hòa tiếng cười nhưng đó lại chính là giếng nước đầy lệ của con người.
* Nhà cửa: Hãy xây bằng mộng tưởng một căn nhà nghỉ mát ngoài hoang mạc trước khi xây ngôi nhà của mình trong đô thị. Nhà của các bạn không phải mỏ neo mà là cột buồm! Nhà cửa là “những nấm mồ do người chết xây cho người sống” và dù huy hoàng tráng lệ, “nhà cửa sẽ không giữ được bí mật trong việc che đậy những khát vọng trần tục”.
* Quần áo: Quần áo che phần lớn vẻ đẹp của các bạn tuy không giấu nổi vẻ xấu xí. Nhưng dù tìm nơi quần áo sư tự do riêng tư, các bạn cũng có thể thấy trong chúng có xích xiềng cương toả.
* Mua bán: Chính trong việc trao đổi tặng phẩm của đất các bạn mới tìm thấy sự dư dật và được toại nguyện. Nhưng nếu sự trao đổi ấy không diễn ra trong yêu thương và công bình, chỉ khiến một số người sinh lòng tham và những kẻ khác lâm cơn đói khát
* Tội ác và hình phạt: Chính khi tinh thần các bạn đi lang thang theo gió khiến các bạn lẻ loi, phạm điều lầm lỗi với người khác. Và vì điều lỗi lầm đã phạm các bạn phải gõ cửa nhưng chẳng ai đoái hoài tại cổng của kẻ được ân phúc. Nếu có ai muốn đem xét xử một người đàn bà ngoại tình thì kẻ ấy hãy đem trái tim của người chồng lên bàn cân và đo lường tinh thần hắn.
* Luật pháp: Các bạn vui mừng khi đặt ra luật pháp, thế nhưng các bạn mừng vui hơn khi vi phạm nó, y hệt trẻ em đang chơi bên bờ biển, xây lâu đài cát rồi phá hủy với tiếng cười rộn rã. Con người vui thích khi đặt ra luật lệ nhưng chính con người cũng vui hơn khi phá luật lệ.
* Tự do: Tại khắp nơi ta thấy các bạn luôn thờ phụng tự do như những kẻ nô lệ phủ phục trước bạo chúa và ca tụng hắn dù hắn đang giết họ. Ta thấy kẻ tự do nhất trong các bạn đeo tự do của hắn như cái ách, cái còng. Con người sẽ hoàn hoàn tự do khi ngày không còn một nỗi lo âu và đêm không còn sầu thảm.
* Lý trí và đam mê: Linh hồn các bạn là bãi chiến trường, trong đó lý trí và óc phán đoán giao chiến với đam mê và lòng ham muốn. Ước gì ta có thể làm kẻ hòa giải để mình có khả năng biến sự bất hòa và tranh chấp thành một giai điệu.
* Đau đớn: Phần lớn đau đớn của các bạn do mình tự chọn lấy. Nó là liều thuốc đắng được lương y trong con người các bạn dùng để chữa lành bản ngã đang lâm bệnh. Do đó, hãy tín nhiệm lương y và im lặng uống phương thuốc ấy.
* Giáo dục: mỗi người các bạn đứng một mình trong sự hiểu biết của Thượng đế, nên người đó phải một đứng một mình trong am hiểu của hắn về Thượng đế cũng như về trần thế.
* Tình bạn: Người bạn là những cần thiết của bạn được đáp ứng. Hắn là cánh đồng các bạn gieo với tình yêu thương và gặt với lòng biết ơn. Hắn là bàn ăn vì các bạn đi tới hắn với cơn đói và các bạn tìm nơi hắn sự bình an.
* Trò chuyện: Có những người tìm tới kẻ hay nói vì sợ cô đơn. Có những người trò chuyện không có kiến thức hoặc suy nghĩ trước nhưng vén lộ một chân lý chính họ cũng chẳng hiểu biết.
* Thời gian: Hôm qua chỉ là ký ức của hôm nay và ngày mai là giấc mộng của hôm nay. Các bạn muốn đo lường thời gian, cái mênh mông vô hạn và chẳng thể đo lường. Cái vô tận trong các bạn nhận biết sự vô tận của cuộc đời.
* Thiện và ác: Về thiện trong các bạn, tôi có thể nói, còn về ác thì không thể. Vì ác là gì, hay chỉ là thiện bị hành hạ bởi cơn đói và cơn khát của chính nó? Bạn thiện khi phấn đấu để cho đi bản thân, nhưng các bạn không ác khi mưu lợi cho mình.
* Cầu nguyện: Các bạn cầu nguyện khi bí bách khổ sở và trong hoàn cảnh túng thiếu của mình; ước gì các bạn cũng cầu nguyện lúc chan chứa hân hoan và trong những ngày dư dật. Cầu nguyện là gì nếu chẳng phải là dàn trải bản thân vào thinh không sinh động?
* Lạc thú: Lạc thú là bài ca tự do nhưng nó chẳng là tự do. Và trong các bạn, có những người không trẻ để tìm kiếm cũng chẳng già để nhớ lại. Và thân xác là cây đàn của linh hồn các bạn. Hãy ra cánh đồng, các bạn sẽ hiểu lạc thú của ong là hút mật hoa nhưng lạc thú của hoa là trao mật cho ong.
* Cái đẹp: Cái đẹp chẳng là nhu cầu mà là ngất ngây, nó chẳng là miệng đang khát cũng chẳng là bàn tay trống không chìa tới trước, thay vì thế, là tâm hồn rực cháy và linh hồn say mê. Cái đẹp là vĩnh cửu soi mình trong gương nhưng các bạn là vĩnh cửu và các bạn là chiếc gương.
* Tôn giáo: Ai có thể tách rời đức tin với hành động, hoặc niềm tin với công việc? Ai có thể trải giờ giấc ra trước mặt và nói: 'Giờ này dành cho Thượng đế và giờ này dành cho chính tôi; Giờ này dành cho linh hồn tôi và giờ kia dành cho thân xác tôi?'. Cuộc sống hằng ngày của các bạn là đền thờ và là tôn giáo của các bạn.
* Cái chết: Các bạn muốn biết về bí mật của Cái chết nhưng làm sao các bạn thấy được nó nếu không tìm kiếm nó trong lòng sự sống? Vì sống và chết là một, như sông với biển là một. Chết là gì nếu không là đứng trần truồng trong gió và tan chảy trong nắng?
* Giã từ: Ngắn ngủi thay những ngày ta ở giữa các bạn, lại càng ngắn ngủi hơn nữa những lời tôi đã nói. Nhưng nếu tiếng nói của tôi phôi pha trong đôi tai các bạn và tình yêu của tôi biến mất trong ký ức của các bạn, lúc đó tôi sẽ quay lại lần nữa. Vâng, tôi sẽ quay lại cùng với con nước triều lên.
Có tất cả 26
vấn đề được nêu lên trong tác phẩm “The
Prophet”, chỉ gói gọn trong 96 trang sách, kèm theo đó là 11 bức tranh minh
hoạ do chính Kahlil Gibran sáng tác nhưng không nằm trong các trang đã đánh số
trong nguyên bản tiếng Anh.
Tôi có hân hạnh được sở hữu bản tiếng Anh “The Prophet” trên kệ sách và vẫn thỉnh thoảng đọc lại để nghiền ngẫm những vấn đề của cuộc sống mà tác giả Kahlil Gibran đặt ra.
Đây là một cuốn sách lý tưởng cho bất kỳ ai tự nhận mình là người sâu sắc và muốn suy ngẫm về thế giới. Ở điểm tốt nhất, nó có thể thay đổi cuộc đời vì cuốn sách này là một trong số ít những cuốn sách người đọc thực sự ước mình đã được đọc khi còn trẻ.
Với tuổi tác ngày càng đến gần với cái chết như Al Mustafa, tôi càng thấy tác giả quả đã có những nhận xét thâm thuý mà không phải mọi người ai cũng nhìn thấy hết khi mình còn trẻ.
%20%20trong%20cu%C3%B3n%20s%C3%A1ch%20c%E1%BB%A7a%20Lan%20Khai,%20Minh%20Ph%C6%B0%C6%A1ng%20xu%E1%BA%A5t%20b%E1%BA%A3n%20n%C4%83m%201941.jpg)
.jpg)
.jpg)
+g%E1%BA%A7n+S%C3%A0i+G%C3%B2n.jpg)
