Chuyện về thần đồng âm nhạc Mozart

Wolfgang Amadeus Mozart là một trong những bậc thầy về soạn nhạc nổi tiếng với dòng nhạc cổ điển. Có thể nói, bước từ trong nôi ra đến sân khấu của nhà hát Royal Albert Hall, nhạc của Mozart đã được nghe khắp nơi cho đến ngày nay.

Ra đời trong một gia đình âm nhạc người Áo tại thành phố Salzburg năm 1756, ngay từ lúc còn bé Mozart đã thể hiện một thiên tài âm nhạc. Cuộc đời ngắn ngủi của Mozart kết thúc năm 1791 khi ông mới 35 tuổi nhưng đã để lại cho đời hơn 600 tác phẩm âm nhạc.

 

Chân dung Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791)

 

Nhạc Mozart bao gồm nhều thể loại như những tác phẩm dành cho piano, nhạc thính phòng, nhạc giao hưởng, nhạc tôn giáo và nhạc Opera. Ông đã được nhiều nhà soạn nhạc sau này ngưỡng mộ và các tác phẩm của ông trở thành một phần quan trọng trong nhiều buổi hoà nhạc.

Joseph Haydn, nhà soạn nhạc trứ danh người Áo, ông cũng là người hâm mộ Mozart dù hai người cách nhau đến 20 tuổi. Joseph Haydn nhận xét về người bạn vong niên: "Hậu thế sẽ không thể có người tài năng như Mozart trong 100 năm nữa!".

Mozart sinh ngày 27/1/1756 tại căn nhà số 9 Getreidegasse ở Salzburg. Thành phố này từng là thủ phủ của Tổng giáo phận Giáo hội Công giáo La Mã, một công quốc giáo hội thuộc Đế quốc La Mã Thần thánh mà sau này thuộc Áo.

 

Chân dung Mozart thời thơ ấu

 

Mozart là con út trong số 7 người con nhưng có đến 5 người đã mất khi còn bé. Chị gái duy nhất còn lại của ông là Maria Anna Mozart, khi cô bé được 7 tuổi đã bắt đầu được cha dạy các bài học về chơi đàn phím, trong lúc đó cậu em trai 3 tuổi Mozart ngồi nhìn và nghe. Cô chị hồi tưởng:

“Cậu ấy thường dành nhiều giờ liền trên phím đàn để chơi… niềm vui của cậu hiện rõ khi nghe nhạc... Ở tuổi lên 4, cha tôi đã bắt đầu dạy cậu một vài bản nhạc đơn giản trên phím đàn. Với sự mềm mại và chính xác tuyệt vời, cậu chơi đàn không một chút lỗi... Năm 5 tuổi, cậu đã sáng tác bản nhạc đầu tiên”.

 

Ba cha con trong một gia đình âm nhạc

 

Ông Leopold cuối cùng đã từ bỏ sự nghiệp sáng tác của mình để tập trung phát triển tài năng của con trai. Trong những năm đầu đời, cha của Mozart là người thầy duy nhất của ông. Cùng với âm nhạc, ông còn dạy các con nhiều ngoại ngữ và các môn học khác.

Mozart viết bản giao hưởng đầu tiên năm lên 8 tuổi và bản nhạc kịch Opera đầu đời khi mới 11 tuổi. Trong suốt thời niên thiếu, Mozart cùng gia đình đã thực hiện nhiều chuyến đi khắp Châu Âu, tại đó ông cùng người chị gái đã biểu diễn như “những thần đồng âm nhạc”.

 

Từ trái sang phải: Chị gái Mozart, Mozart và Leopold Mozart. Bức chân dung treo trên tường là mẹ của Mozart

 

Ông Leopold và Mozart lên đường đến Ý, để lại mẹ và chị gái ở nhà. Chuyến đi kéo dài từ tháng 12/1769 tới tháng 3/1771. Ông Leopold muốn phô diễn các khả năng của con trai như một nghệ sĩ trình diễn và một nhạc công trưởng thành. Chẳng bao lâu Mozart được nhận làm thành viên của dàn nhạc giao hưởng Học viện Nghệ thuật Accademia Filarmonica.

Cũng vì Mozart cùng cha đi khắp thế giới nên ông cũng đã biết nhiều ngôn ngữ. Chỉ mới 10 tuổi, ông đã nói được tiếng Đức (ngôn ngữ chính thức của Áo) và các ngôn ngữ khác như Ý, Pháp, Anh, lại còn biết thêm cả “tử ngữ” La Tinh!

Sử sách ghi lại rằng, vào năm 1762, có một giai thoại liên quan đến Công chúa Marie Antoinette và thần đồng âm nhạc Mozart khi cả hai đều còn là những đứa trẻ. Cậu bé nhạc sĩ khi đó mới 7 tuổi được mời lên kinh đô Vienne trình diễn trước văn võ bá quan triều đình Áo.

Chuyện kể lại rằng Mozart trong lần trình diễn này đã bị trượt chân trên sân khấu và bất ngờ té xuống. Một cuộc hội ngộ bất ngờ xảy ra khi Công chúa Antoinette (dù chỉ lớn hơn Mozart có 2 tháng) vội vàng chìa tay cho nhạc sĩ vịn để đứng dậy.

Công chúa hỏi Mozart muốn nhận phần thưởng gì sau buổi diễn. Chàng nhạc sĩ đáp ngay mà không cần suy nghĩ… cậu bé Mozart đã đề nghị xin được cưới Công chúa Marie Antoinette làm vợ!

 

Công chúa Marie Antoinette

 

Quá đỗi bất ngờ và không thể nén cười trước lời thỉnh cầu độc đáo của cậu bé nhạc sĩ thiên tài, Công chúa đành khất: "Ta sẽ xét lại lời thỉnh cầu này khi ngươi đã đủ tuổi trưởng thành".

Có lẽ trong thâm tâm, “Công chúa nhỏ” lúc đó hẳn phải tự hào khi dung nhan của cô đã trở thành niềm ngưỡng mộ rộng khắp trong nhân gian ngay từ lúc đó!

Quả thật như vậy. Công chúa Marie Antoinette trở thành Vương hậu nước Pháp khi kết hôn với Thế tử nước Pháp, người sau này trở thành vua Louis XVI.

Tuy nhiên, cuộc đời “hồng nhan đa truân” của bà về sau có nhiều thăng trầm gắn liền với nhiều sự kiện lịch sử. Trong cuộc cách mạng Pháp 1789, cuộc đời bà đã phải kết thúc trên đoạn đầu đài ở tuổi 38.

 

Quang cảnh nơi thi hành án chém đầu Hoàng hậu Marie Antoinette, năm 1793

 

Ước vọng hồn nhiên của “cậu bé” Mozart được sống chung với Marie Antoinette mãi mãi vẫn chỉ là “một giấc mơ” của “Thần đồng Âm nhạc”!

 

***

--> Read more..

Xin đừng hiểu lầm giữa “sáng tác” và “nhạc chế lời”

Ngày 29/9/2024 CEO Nguyễn Phương Hằng sau gần 3 năm trong tù đã tổ chức một buổi hội ngộ, gặp gỡ hàng ngàn fans hâm mộ tại Khu Du lịch Đại Nam ở Bình Dương. Trong buổi hội ngộ đầu tiên sau khi ra tù, những lời tâm sự của bà trong dịp này được cộng đồng mạng nhắc tới:

“Trong cuộc đời có rất nhiều lần hạnh phúc, nhưng có lẽ với tôi, hôm nay là ngày hạnh phúc nhất. Tôi muốn nói lời cảm ơn đến tất cả mọi người đã dành cho tôi một cái tình cảm chân thành và luôn ủng hộ Đại Nam. Đó là những gì tôi nợ Nhân Dân một tình thương, nợ anh Huỳnh Uy Dũng một ân tình, và tôi nguyện sống vì dân!

“Tôi kêu gọi mọi người chung tay chung sức để chia sẻ với những hoàn cảnh khó khăn trong cơn bão lụt như thế này. Nguyễn Phương Hằng tôi đã được anh Huỳnh Uy Dũng khôi phục lại tất cả chức vị ở công ty mà tôi đã điều hành suốt nhiều năm nay. Và hôm nay tôi xin trân trọng báo tin cho quý vị, Nguyễn Phương Hằng tôi dùng 10 tỷ để ủng hộ cho Mặt trận Tổ quốc.

“Đây là giá trị của tôi khi tôi trở về công ty, lý tưởng sống của tôi là Giúp đời, Giúp người. Trước đây tôi đã có nghe anh Dũng đóng góp 5 tỷ vào Quỹ, và hôm nay tôi tiên phong góp 10 tỷ trước khi vào chương trình được không ạ?"

(hết trích)

 

Gia đình Phương Hắng, Dũng Ló Vôi và con trai trong buổi hội ngộ tại Đại Nam

 

Nhân dịp hội ngộ, CEO Phương Hằng cũng tuyên bố sẽ không tổ chức những buổi “livestreams” như trước đây, đó chính là nguyên nhân cùa các vụ kiện từ phía một số các ca sĩ, nghệ sĩ bị bà tố cáo là đã lợi dụng việc kêu gọi từ thiện để trục lợi cho cá nhân mình.

Buổi ra mắt đầu tiên sau khi ra tù bà Phương Hằng xuất hiện như một ca sĩ để trình diễn những bản nhạc được giới thiệu là do bà “sáng tác”. Chúng tôi để chữ “sáng tác” trong ngoặc kép vì rất nhiều người hiểu lầm chính bà đã soạn nhạc và lời cho những ca khúc trình diễn trên sân khấu.

Cái gọi là “sáng tác” thật ra chỉ là việc Phương Hằng sửa lời những bài hát được các nhạc sĩ tại Sài Gòn viết từ trước năm 1975! Nổi bật nhất trong “đêm liveshow” là bài hát mà Phương Hằng tặng cho chồng mình, dựa theo nền nhạc của bài hát "Đoạn buồn đêm mưa" của Vinh Sử (1943-2022).

Vinh Sử là một nhạc sĩ rất thành công với những bản nhạc theo điệu bolero mà nhiều người có “ác ý” gọi ông là "Vua Nhạc Sến". Ông đã từng tâm sự:

“Nhạc tôi viết là dành cho những người nông dân, những người lao động. Tôi đã gởi hết toàn tâm toàn ý của mình vào đó và cũng nhận được sự hưởng ứng của đông đảo công chúng lao động nghèo. Tôi nghĩ rằng nhạc của mình cũng là tiếng nói của một bộ phận nhân dân. Nghe nhạc của tôi, những người lao động nói rằng đó là nhạc của người Việt Nam, không lai căng”.

Phải nói nhạc sĩ Vinh Sử với hàng trăm ca khúc phổ biến nên đã có hiện tượng nhầm lẫn giữa Vinh Sử và tên tuổi khác. Chẳng hạn như "Đoạn buồn đêm mưa" được sáng tác chung với Tú Nhi tức ca sĩ Chế Linh.

 

Nhạc sĩ Vinh Sử

 

Chế Linh cho biết khi chuyển nhượng "Đoạn buồn đêm mưa" cho nhạc sĩ Vinh Sử, hai bên không làm giấy tờ mà chỉ nói miệng giữa anh em nghệ sĩ, nhưng trên giấy tờ văn bản thủ tục để in ấn thì còn rõ ngày tháng cấp phép để được in thành “tờ nhạc rời” do Vinh Sử đứng tên.

Nhạc sĩ Vinh Sử qua đời năm 2022 và sau đó thì ca sĩ Chế Linh muốn thu hồi lại bài hát này để đứng tên của mình với lý do: "Để cho những ca sĩ trẻ sau này muốn dùng bài hát mà không có nhu cầu làm thương mại thì có thể sử dụng mà không bị cơ sở nào thu tiền”!.

Về mặt pháp lý thì đến thời điểm hiện tại quyền tác giả bài hát "Đoạn buồn đêm mưa" vẫn được đứng tên Vinh Sử và quyền thừa kế tác phẩm này thuộc về người nhà của ông.

 

Chế Linh (2019)

 

Trở lại với bài hát được Phương Hằng biểu diễn trong đêm hội ngộ tại Đại Nam phải gọi cho đúng là “bản nhạc chế lời” chứ không phải là “sáng tác” như đã được chính CEO giới thiệu trong đêm “liveshow”.

Đó là kiểu người ta thường gọi nôm na theo ngôn ngữ bình dân là “nhạc chế” chứ không phải là một bản nhạc được sáng tác hoàn toàn mới từ âm điệu đến ngôn từ bài hát.

Với trình độ văn hoá chưa tốt nghiệp trung học, nhiều người không nghĩ là Phương Hằng có đủ khả năng để sáng tác một nhạc phẩm bao gồm cả nhạc lẫn lời.

Tuy nhiên, Facebook Lạc Hồng cũng vẫn ca tụng việc làm của vợ chồng nhà Đại Nam đã ủng hộ hai lần cho đồng bào bị lũ trôi ở các tỉnh Phía Bắc với số tiền 15 tỷ đồng. Nhưng có một vấn đề mà theo Lạc Hồng cần phải xem lại:

“Gía mà CEO Phương Hằng và những người làm Chương trình buổi livestream có sự chuẩn bị kỹ và cân nhắc cho thấu đáo hơn về nội dung, câu từ, ý tứ khi giao lưu với khán giả, thì ý nghĩa và chất lượng của buổi ”tái xuất” đó hay hơn; kể cả không nên có tiết mục “đơn ca” do Phương Hằng trình bày như thế. Thật đáng tiếc!”

…

“Các trang Youtube, Tiktok, Facebook… cũng không nên “quạt gió” vào đám cháy như thế. Khen chê phải công tâm, đúng mực, hướng vào những quy chuẩn của pháp luật và những thang giá trị, văn hóa tốt đẹp của cộng đồng. Đừng quá vì tiền mà “câu like”, hoặc “yêu nhau như thế, bằng mười hại nhau”!

(hết trích)

 

Trị giá các trang sức Nguyễn Phương Hắng đeo trong buổi gặp gỡ người hâm một tại Đại Nam (Ảnh từ FB Lợi Nguyễn)

 

Thái Bá Tân là một thi sĩ chuyên viết những vần thơ 5 chữ (ngũ ngôn) đã gửi cho chị Hằng những lời dưới đây:

“Chị livestream nhiều lắm.

Mà lại thường rất dài.

Tôi bận, nghe lõm bõm

Mới chỉ đôi ba bài.

“Không theo dõi, không biết

Đúng hay sai thế nào.

Nhưng có điều cần nói,

Chị cứ nói, không sao.

“Chị cứ nói cho hết

Cái ấm ức đàn bà.

Ai thế này, thế nọ,

Chị cứ kệ người ta...

 

Phương Hằng & Dũng “Lò Vôi” trên sân khấu Bình Dương, 29.9.2024

 

Khoảng năm 1996, Nguyễn Phương Hằng đã quen biết với Đỗ Đạt Giang, được cho là đệ tử của Năm Cam, cả hai đến sống chung với nhau từ năm 1997 tại một căn nhà ở quận Tân Bình. Căn nhà này sau đó được bà mua lại với giá 52 lượng vàng.

Đến năm 1998, người đàn ông này đã ép bà viết giấy ghi tên ông đồng sở hữu căn nhà và đuổi bà ra khỏi nhà. Trong một cuộc điều tra Năm Cam về sau này, Giang đã bị phạt tù 7 năm về tội "cưỡng đoạt tài sản".

Bà cũng từng kết hôn với một người Canada gốc Hoa. Sau khi người chồng này qua đời, bà đã đi thêm bước nữa với ông Trần Văn Thìn. Bà có tổng cộng bốn người con, cả trai lẫn gái, trong đó có một con trai mang tên Huỳnh Hằng Hữu, với người chồng hiện tại, ông Dũng (thường được gọi là “Dũng Ló Vôi”.

Ngày 16/2/2022, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an Thành phố Hồ Chí Minh ra quyết định tạm hoãn xuất cảnh đối với bà Nguyễn Phương Hằng. Đến ngày 24/3 cùng năm, Công an đã khởi tố, bắt tạm giam bà trong 3 tháng về tội “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân theo Điều 331 Bộ luật Hình sự năm 2015”.

Sau cùng, Hội đồng Xét xử sơ thẩm tuyên phạt bà Hằng 3 năm tù. Trước dịp lễ 2/9/2024, bà được trại giam An Phước (tỉnh Bình Dương) đề nghị giảm án. Đến ngày 19/9/2024, sau khi hoàn tất các thủ tục, bà Nguyễn Phương Hằng được giảm án, ra tù trước thời hạn nhờ chấp hành tốt nội quy.

 

* Nguyên văn bài hát “Đoạn buồn đêm mưa”

Đêm nay trên phố mưa tơi bời

Lòng nghe bao nhớ thương đầy vơi

Làm sao cho em vui?

Còn ai cho em vui?

Bằng môi trên đôi môi ôi tuyệt vời

 

Đêm nay anh biết em thương nhiều

Buồn tênh trên gác khuya quạnh hiu

Nhìn mưa rơi, mưa rơi

Thầm mơ ta chung đôi

Lệ hoen trên mi môi bao giờ nguôi?

 

Biết, biết còn ai vui đêm nay?

Biết còn ai vui đêm này?

Mưa, mưa vẫn lạnh lùng mưa bay

Ngăn cách bọn mình đêm nay

 

Mưa rơi, mưa vẫn rơi êm đềm

Bài ca em gom góp một đêm

Để cho anh yêu em

Để cho em yêu anh

Tình yêu ta trao nhau bao giờ quên?

 

Đêm nay, anh biết em thương nhiều

Buồn tênh trên gác khuya quạnh hiu

Nhìn mưa rơi, mưa rơi

Thầm mơ ta chung đôi

Lệ hoen trên mi môi bao giờ nguôi?

 

Biết, biết còn ai vui đêm nay?

Biết còn ai vui đêm này?

Mưa, mưa vẫn lạnh lùng mưa bay

Ngăn cách bọn mình đêm nay

Mưa rơi, mưa vẫn rơi êm đềm

 

Bài ca em gom góp một đêm

Để cho anh yêu em

Để cho em yêu anh

Tình yêu ta trao nhau bao giờ quên?

 

Lời bài hát “T30 và Tôi” chế lời từ bài “Đoạn Buồn Đêm Mưa” của Vinh Sử

 

* Bài hát “Đoạn Buồn Đêm Mưa - Chế Linh trình bày”:

https://www.youtube.com/watch?v=sga8tP6cbmI

 

* Bài hát được “chế” từ bài “Đoạn Buồn Đêm Mưa – Phương Hằng trình bày”:

https://www.youtube.com/watch?v=mkEcGTd9PVI

 

*** 

--> Read more..

Dòng nhạc Pháp bất hủ ngày xưa

Tôi còn nhớ, ngày xưa Cà Phê Tùng ở Đà Lạt vào ngày Thứ Năm hàng tuần chơi toàn nhạc Pháp để khách có thể thưởng thức những bài hát do các ca sĩ người Pháp trình bày. Điều này chứng tỏ số người hâm mộ nhạc Pháp chiếm một thành phần đáng kể trong số người yêu thích nhạc ngoại tại Việt Nam nói chung và thành phố Đà Lạt nói riêng.

Thành phố Sương Mù có nhiều cơ sở văn hoá mang đậm sắc thái Pháp như Lycée Yersin, Petit Lycée, Adran hay Couvent des Oiseaux... nên cũng là điều dễ hiểu khi Cà Phê Tùng dành trọn một ngày cho nhạc Pháp.

 

* Video clip "Songs in French from the 60s":

https://www.youtube.com/watch?v=O1aD1pt9pUk

 

Nói đến nhạc Pháp, người ta nghĩ ngay đến Françoise Hardy (1944-2024) với bản nhạc bất hủ “Tous les Garcons et Les Filles” đã một thời làm rung động trái tim người nghe với những khắc khoải, cô đơn của tuổi đôi mươi trên đường đi tìm một người yêu trong mộng.

 

Françoise Hardy khi còn trẻ

 

Bài hát mở đầu bằng cảnh trai gái đồng trang lứa từng cặp đi bên nhau trên đường phố thật hạnh phúc. Mắt trong mắt, tay trong tay… không hề nghĩ đến ngày mai. Chỉ một mình người hát với tâm hồn nặng chĩu, cô đơn vì chẳng có người yêu:

 

“Tous les garçons et les filles de mon âge

Se promènent dans la rue deux par deux

Tous les garçons et les filles de mon âge

Savent bien ce que c'est d'être heureux.

 

“Et les yeux dans les yeux et la main dans la main

Ils s'en vont amoureux sans peur du lendemain

Oui mais moi, je vais seule par les rues, l'âme en peine

Oui mais moi, je vais seule, car personne ne m'aime…”

 

Tuy nhiên, đoạn kết của bài hát lại dẫn đến niền lạc quan trong hy vọng một ngày nào đó tâm hồn không còn nặng chĩu… đó là ngày tìm thấy người yêu:

 

“Le jour où je n'aurai plus du tout l'âme en peine

Le jour où moi aussi j'aurai quelqu'un qui m'aime.”

 

Có thể nói, Françoise Hardy là “viên ngọc quý” của nước Pháp và của cả thế giới. Bà viết bài “Tous les Garcons et Les Filles” năm 1962, khi mới vứa 19 tuổi, hoàn toàn không trải qua một trường lớp âm nhạc nào.

Với giọng ca trầm buồn, tiếng hát của Françoise Hardy đã đi sâu vào lòng những người trẻ đang bơ vơ và hoang mang trước ngưỡng cửa của tình yêu. Bản thân Hardy cũng đã phải trải qua thời niên thiếu sống thiếu bóng cha bên người mẹ đơn thân trước khi thành công trong lãnh vực âm nhạc.

Kể từ năm 1968 Françoise Hardy còn bước sang lãnh vực điện ảnh và người mẫu. Với sự hỗ trợ của người chồng đầu tiên, nhiếp ảnh gia Jean-Marie Perier, bà đã trở thành một trong những mẫu người điển hình của phong cách Pháp, một hình tượng nổi bật trong kiểu cách thời trang với mái tóc vàng quyến rũ đi kèm một khuôn mặt phảng phất một nét buồn cố hữu.

Năm 2004, Hardy phát hiện mình bị ung thư, đến năm 2016 bà đã có lúc bị hôn mê tưởng chừng như qua đời. Cuối cùng, vào ngày 11/6/2024 Françoise Hardy đã từ giã cõi đời sau một thời gian dài kiên trì chạy chữa.

Ngoài tác phẩm đầu tay “Tous les Garcons et Les Filles” Françoise Hardy còn để lại cho những người yêu nhạc những ca khúc đáng nhớ như “Comment te dire adieu”, “Le temps de l’amour”, “Message personnel”…

 

* Video clip “Tous les Garcons et Les Filles” - Françoise Hardy

https://www.youtube.com/watch?v=XPkBMqehr5k

 

Françoise Hardy lúc về già

 

Cùng sinh năm 1944 như Françoise Hardy, Sylvie Vartan (tên khai sinh là Sylvie Georges Vartanian) ra chào đời tại Iskrets, Bulgaria. Cả hai đều là ca sĩ và diễn viên nổi tiếng của Pháp nhưng mỗi người đều sở trường một dòng nhạc khác nhau.

Trong khi Françoise Hardy thiên về loại nhạc trầm buồn thì Sylvie Vartan lại theo một dòng nhạc có tiết tấu nhanh, nhí nhảnh. Nhạc của Sylvie Vartan mang âm hưởng của rock'n'roll, pop, disco, soul, jazz… nói chung là theo trào lưu của nhạc trẻ thuộc loại “yé-yé”.

Ngoài ra, Sylvie còn kết hợp với người chồng là Johnny Hallyday, một ca sĩ nhạc rock, để tạo thành một cặp diễn viên gây bão trên sân khấu mỗi khi xuất hiện.

Đối với một người mà ban đầu không muốn chọn nghề ca hát, Sylvie Vartan lại là một trong những ca sĩ Pháp có sự nghiệp bền vững khi bước vào nghề một cách bất đắc dĩ vào năm 1961.

Bố cô là tùy viên sứ quán Pháp tại Sofia, còn ông nội là giám đốc công ty điện lực quốc gia. Gia đình cô chạy trốn chế độ cộng sản sang Pháp định cư năm 1952, Sylvie lúc đó mới lên 8.

Thời còn nhỏ, cô bé chăm chỉ học giỏi, nhưng thật ra lại nuôi mộng trở thành diễn viên điện ảnh, chứ không phải là ca sĩ. Cho đến một ngày ca sĩ Frankie Jordan chuẩn bị vào phòng thu để ghi âm một bản song ca thì vào giờ chót cô ca sĩ hát chung lại không đến. Không còn ai khác để thay thế, Sylvie “bị” đẩy từ nhà đến phòng ghi âm.

Tưởng chừng hát thử cho vui, nào ngờ lại thành đĩa thật. Nhờ ca khúc này mà tên tuổi của Sylvie được lăng xê vào năm 1961. Từ năm 1963, Sylvie Vartan cùng với France Gall và Françoise Hardy trở thành những gương mặt tiêu biểu của dòng nhạc trẻ những năm 60 tại Pháp.

Sự nghịêp của cô đạt đến tột đỉnh vào những năm 68-69 và vẫn tiếp tục sáng chói qua bao thập niên nhờ biết đáp ứng nhu cầu thị hiếu của người nghe và nhất là thích nghi với các phong trào âm nhạc thời thượng từ nhạc kích động disco cho đến nhạc pop những năm 80 và 90.

 

Sylvie Vartan khi còn trẻ

 

Trong suốt sự nghiệp Sylvie Vartan đã ghi âm đến 38 tập nhạc, bán hơn 60 triệu album trên thế giới. Trong số các nhạc phẩm đó, “La Plus Belle Pour Aller Danser” được người hâm mộ Việt Nam ưa thích cho nên đã có rất nhiều ca sĩ (như Thanh Lan) trình bày tại các đại nhạc hội trên sân khấu Sài Gòn.

 

“Ce soir, je serai la plus belle pour aller danser, danser

Pour mieux évincer toutes celles que tu as aimées, aimées

Ce soir je serai la plus tendre quand tu me diras, diras

Tous les mots que je veux entendre murmurer par toi, par toi

 

“Je fonde l'espoir que la robe que j'ai voulue

Et que j'ai cousue point par point

Sera chiffonnée et les cheveux que j'ai coiffés

Décoiffés par tes mains…”

 

* Video clip “La Plus Belle Pour Aller Danser” - Sylvie Vartan

https://www.youtube.com/watch?v=r0XnzQAEOyU

 

* Video clip “Le feu” - Johnny Hallyday, Sylvie Vartan

https://www.youtube.com/watch?v=_AoqoTg-dkg

 

Sylvie Vartan lúc về già

 

Dalida (tên thật là Iolanda Cristina Gigliotti) là một ca sĩ người Pháp, sinh ra tại Ai Cập năm 1933 trong một gia đình gốc Ý, đó cũng là lý do tại sao Dalida nhận được danh hiệu Hoa hậu Ai Cập năm 1954!

Tổng cộng hơn 125 triệu đĩa hát của Dalida đã được bán ra trên toàn thế giới, trong đó “Bambino” đã trở thành “đĩa bạch kim” vào năm 1964 và “đĩa kim cương” năm 1981.

Cô được coi là một trong những nữ ca sĩ hàng đầu của Pháp với biệt tài biết nhiều thứ tiếng và thành công trong lãnh vực ca hát, kể cả điện ảnh, suốt 31 năm tại Pháp. Đó là một sự hành công tuyệt vời trên bước đường nghệ thuật… nhưng Dalida lại gặp nhiều khủng hoảng trong đời sống riêng tư, cô đã tự tử tại Paris và qua đời vào tuổi 54!.

Những người thân của Dalida lần lượt tự sát. Người tình đầu của cô, Luigi Tenco, tự tử năm 1967, khiến cô bị khủng hoảng tinh thần dẫn đến lần đầu tiên tự sát nhưng bất thành. Năm 1970, đến lượt Lucien Morisse, người chồng và người quản lý của Dalida cũng tự tìm đến cái chết. Năm 1983 Richard Chanfray, một người bạn thân khác của Dalida, cũng tự vẫn.

Sau khi có thai với một sinh viên người người Ý tại Roma, Dalida đã quyết định nạo thai nhưng cuộc phẫu thuật đã gặp trục trặc dẫn đến việc cô mất hoàn toàn khả năng làm mẹ.

Ngày 2/5/1987, Dalida đã tự tử bằng thuốc an thần và qua đời tại nhà riêng thuộc khu Montmartre, Paris, với lời trăng trối: “Tôi không thể chịu đựng cuộc sống thêm nữa, hãy tha lỗi cho tôi” (La vie m'est insupportable, pardonnez-moi).

 

Dalida, 1961

 

Ngoài bài hát bất hủ "Bambino" còn phải kể đến "Besame Mucho", "Paroles... Paroles...", "Le temps des fleurs", "Laissez-moi danser" và "Mourir sur scène".

Bài “Bambino” (gốc tiếng Ý là Guaglione) vốn trước đó định dành cho ngôi sao của dòng nhạc Latinh là Gloria Lasso. Dalida thu “Bambino” chỉ trong một đêm và tác phẩm thành công rực rỡ khi đĩa hát bán được nửa triệu bản, đứng trong bảng xếp hạng hơn 1 năm, trong đó có 39 tuần đứng thứ nhất. Đây cũng là “đĩa vàng” đầu tiên của Dalida.

 

“Les yeux battus

La mine triste et les joues blemes

Tu ne dors plus

Tu n'es que l'ombre de toi-meme

Seul dans la rue

Tu rodes comme une ame en peine

Et tous les soirs sous sa fenetre on peut te voir…”

 

* Theo tạp chí Kịch Ảnh (số 18, phát hành ngày 30/6/1962) Dalida đã có lần đến Việt Nam, đó là ngày 29/6/1962. Cô đến Sài Gòn trong khuôn khổ một buổi gặp mặt với tính cách “nghệ sĩ gặp nghệ sĩ”.

Ban biên tập báo Kịch ảnh với nhà báo Quốc Phong củng nhà văn Mai Thảo và đạo diễn Hoàng Anh Tuấn đã có mặt tại Khách sạn Caravelle. Nhà báo Quốc Phong đặt câu hỏi: “Dalida cho biết bí mật thành công của cô, để tôi nói lại cho các ca sĩ VN nghe”.

Dalida trả lời:

“Bí quyết gồm 2 điểm: luyện giọng và gặp dịp may. Con số đem lại may mắn cho tôi là 421… Tháng 4/1956, tôi đến hát thử cho Giám đốc Nhà hát Olympia, Bruno Coquatrix, lúc đó, Eddie Barclay (nhà sản xuất băng đĩa) đang nhậu nhẹt trong một quán cà phê gần đó.

“Bruno lôi họ đến nghe tôi hát cho vui nhưng họ không chịu. Cuối cùng, Bruno đánh cá nếu họ thua trong một ván gieo xúc xắc “kiểu 421” thì phải tới nghe; bằng không, Bruno sẽ đãi thêm một chầu rượu nữa. Rút cuộc Bruno thắng!

“Cả hai phải đến nghe, khi tôi ca bản “L’Étranger au paradis”, họ chịu liền. Thế là một “vị” chọn bài hát, còn một “vị” thâu đĩa. Nhờ những đĩa hát của Eddie Barclay mà tôi nổi tiếng”.

 

* Video clip “Bambino” – Dalida

https://www.youtube.com/watch?v=tf-cDKuGsSA

 

Dalida ngồi xe bò tại Gò Vấp, Sài Gòn

 

*** 

--> Read more..

Dòng nhạc ngoại bất hủ của ngày xưa

Năm 1963, nhà soạn nhạc Paul Simon khi đó mới 21 tuổi đời đã trình làng một ca khúc đầu tay với một tựa đề độc đáo “The Sound of Silence”, tạm dịch là “Âm thanh của sự câm lặng”:

 

“Hello darkness, my old friend

I've come to talk with you again

Because a vision softly creeping

Left its seeds while I was sleeping

And the vision that was planted in my brain

Still remains

Within the sound of silence…”

 

Tháng 3/1964 bản nhạc được Simon và Garfunkel ghi âm tại Columbia Studios, New York City. Tuy nhiên, đĩa hát ban đầu đã không được người nghe chú ý và phải đợi đến khi các đài phát thanh tại Boston và Florida tung ra bản chỉnh sửa với các thiết bị điện tử và trống để biến bản nhạc từ thể loại dân ca sang folk-rock vào tháng 9/1965 mới trở nên nổi tiếng.

“The Sound of Silence” đã leo lên thứ bậc ngày càng cao trên danh sách của tạp chí Billboard, cạnh tranh với nhóm “The Beatles” vào năm 1966. Trong suốt 14 tuần, đĩa hát đã chiếm vị trí hàng đầu trên Billboard.

Không những thế, “The Sound of Silence” cũng đã vượt lên trong danh sách “top 10” tại các nước Úc, Áo, Đức, Nhật và Hoà Lan.

Bài hát nói về sự kiện Tổng thống Mỹ John F. Kennedy bị ám sát vào 22/11/1963, để lên án con người trở thành nô lệ của vật chất. Họ trở nên vô cảm, không biết quan tâm nhau, cảm thông lẫn nhau. Họ không dám nói tiếng nói riêng của mình mà chỉ dám sống trong câm lặng.

 

* Video clip: Simon & Garfunkel - The Sound of Silence

https://www.youtube.com/watch?v=NAEppFUWLfc

 

Simon & Garfunkel - The sound of silence

 

“The Beatles” là một ban nhạc rock người Anh được thành lập tại Liverpool vào năm 1960, bao gồm John Lennon, Paul McCartney, George Harrison và Ringo Starr.

 

* Paul McCartney giữ giọng hát chính và chơi piano, maracas, piano điện, guitar bass

* John Lennon: hát bè

* George Harrison: chơi guitar chính, hát bè

* Ringo Starr: trống

 

“Bộ tứ” được coi là ban nhạc có ảnh hưởng nhất mọi thời đại và là một phần không thể thiếu trong sự phát triển của văn hóa phản kháng của những năm 1960.

"Let It Be" là bài hát được phát hành vào ngày 6/3/1970 dưới dạng đĩa đơn và cũng là ca khúc chủ đề của album “Let It Be”. Bài hát được Paul McCartney sáng tác và trình bày cùng John Lennon. Bài hát có đoạn mở đầu mang âm hưởng tôn giáo:

 

“When I find myself in times of trouble, Mother Mary comes to me

Speaking words of wisdom, let it be

And in my hour of darkness she is standing right in front of me

Speaking words of wisdom, let it be…”

 

Vào thời điểm xuất hiện, bản nhạc có vị trí thứ 6 trên “Billboard Hot 100” và cuối cùng đạt đến vị trí cao nhất. Đây cũng là đĩa đơn cuối cùng của “The Beatles” trước khi McCartney tuyên bố rời khỏi ban nhạc!

McCartney cho biết ông nảy ra ý tưởng về "Let It Be" sau khi mơ thấy mẹ mình, Mary Patricia McCartney, qua đời vì bệnh ung thư vào năm 1956, lúc đó ông mới mười bốn tuổi.

Trong một cuộc phỏng vấn McCartney đã nói về giấc mơ mà mẹ ông đã kể với ông… "mọi chuyện sẽ ổn thôi, cứ để mọi chuyện diễn ra như vậy." Khi được hỏi liệu cụm từ "Mother Mary" trong bài hát có ám chỉ đến Đức Mẹ Đồng Trinh Mary hay không, McCartney trả lời rằng người nghe có thể hiểu bài hát theo bất kỳ cách nào họ thích!

 

* Video clip: The Beatles – Let it be:

https://www.youtube.com/watch?v=u6T5C-jzSH0

 

Ban nhạc “The Beatles”

 

Cũng xuất xứ từ Anh Quốc, ban nhạc “The Shadows” đã một thời “làm mưa làm gió” trên sân khấu ca nhạc thế giới từ thập niên 1950 với 4 thành viên chơi guitar điện Fender bao gồm nhiều thể loại nhạc pop, rock, surf rock và ballad pha chút jazz. Ban nhạc gồm:

 

* Hank B. Marvin: guitar solo

* Bruce Welch: guitar đệm

* Jet Harris: guitar bass

* Tony Meehan: chơi trống

 

“The Shadows” nổi tiếng với những tác phẩm như “Apache”, “Man of Mystery”… Bên cạnh đó còn có Cliff Richard đảm nhận việc ca hát như trong phim “The Young Ones”. Cliff Richard và nhóm “The Shadows” từng thống trị các bảng xếp hạng ca khúc ăn khách nhất nước Anh giai đoạn cuối thập kỷ 1950 và 1960.

 

* Video clip: The Shadows - Apache (1960)

https://www.youtube.com/watch?v=7TwULx_wDiI

 

* Video clip: Cliff Richard - The Young Ones

https://www.youtube.com/watch?v=BxNohANhJiA

Ban nhạc “The Shadows”

Thập niên 1960 cũng đã xuất hiện tại Việt Nam những ban nhạc trẻ chơi theo phong cách “The Shadows” với đàn Fender. Phong trào nhạc trẻ đã lan tới Đà Lạt, nơi tôi đang học những năm cuối cấp 2 tại trường Trần Hưng Đạo.

Ba người bạn chúng tôi đã thành lập một ban nhạc đàn điện, cũng có một thành viên mang kính trắng và thêm vào đó còn có ca sĩ Từ Công Phụng, một “du học sinh” từ Ninh Thuận lên.

Vốn người gốc Chàm nên Từ Công Phụng là người rất “kiệm lời” nhưng lại là một nhạc sĩ có tài. Khi lên Đà Lạt anh đã có 2 sáng tác đầu đời: “Bây giờ tháng mấy” và “Mùa thu mây ngàn”.

 

Ban nhạc Trường Trần Hưng Đạo, Dalat (1965)

 

Chúng tôi đã có lần xuất hiện trên sân khấu rạp Hoà Bình trong một chương trình dành cho các ban nhạc học sinh, đồng thời cũng nhận các show diễn trong các buổi “balle de famille” của các bạn bè tại thành phố Sương Mù!

Rốt cuộc chỉ có Từ Công Phụng tiếp tục sự nghiệp văn nghệ cho đến ngày hôm nay còn 3 thành viên khác theo đuổi sự nghiệp riêng, hoàn toàn không liên quan gì đến văn nghệ.

 

Nhạc sĩ Từ Công Phụng

 

Bài viết “Dòng nhạc ngoại bất hủ của ngày xưa” tạm thời chấm dứt tại đây. Hẹn các bạn vào một dịp khác về dòng nhạc Pháp cũng đã một thời được ưa chuộng tại Việt Nam.

 

*** 

--> Read more..