Miền Tây và những cây cầu tình nghĩa

Cầu Cần Thơ là cây cầu bắc qua sông Hậu, nối liền quận Cái Răng, thành phố Cần Thơ và thị xã Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long. Tại thời điểm hoàn thành vào năm 2010, đây là cây cầu dây văng có nhịp chính dài nhất khu vực Đông Nam Á.

 

Cầu Cần Thơ

 

Cầu Cần Thơ được khởi công xây dựng vào ngày 25/9/2004. Ban đầu, cầu dự kiến sẽ được khánh thành vào ngày 14/12/2008. Tuy nhiên, vì xảy ra sự cố sập nhịp dẫn cầu Cần Thơ vào ngày 26/9/2007, nên ngày khánh thành cầu Cần Thơ được dời đến ngày 24/4/2010.

 

Cầu Cần Thơ vào thời điểm bị sập 26.9.2007

 

Tổng mức đầu tư cho cầu Cần Thơ là 4.832 tỷ đồng (khoảng 342,6 triệu USD vào thời điểm 2001) bằng nguồn Viện trợ Phát triển Chính thức (ODA) của Chính phủ Nhật Bản và vốn đối ứng của chính phủ Việt Nam (chiếm khoảng 15%).

Cầu Cần Thơ là loại cầu “dây văng” với tổng chiều dài 2.750m, chiều rộng23,1m, cao 175,3m, nhịp chính 550m và khoảng tĩnh không 39 mét. Tổng thầu là Tập đoàn Taisei, Kajima, Nippon Steel của Nhật Bản.

 

Cận cảnh vụ tai nạn sập 2 nhịp dẫn cầu Cần Thơ

 

Tiếp đến là cầu Cao Lãnh, cũng là cây cầu “dây văng” được xây dựng bắc qua sông Tiền, nối liền thành phố Cao Lãnh và huyện Lấp Vò, Đồng Tháp.  Cầu Cao Lãnh cách bến phà Cao Lãnh khoảng 800m về phía hạ lưu sông Tiền và cách cầu Mỹ Thuận 35km về phía thượng lưu. Cầu dài 2000m với bề ngang 24m cho bốn làn xe cơ giới và hai làn xe thô sơ.

Với chiều cao trụ tháp bêtông cao 123m và nhịp chính dài 350m, vận tốc cho phép 80 km/h. Hai trụ tháp chữ H của cầu Cao Lãnh tượng trưng cho sự kết nối giữa hai nước Việt Nam và Úc khi xây cầu.

Điều đặc biệt là cầu này do Úc tài trợ không hoàn lại với khoản đầu tư 340 triệu USD (tương đương với 7.500 tỉ đồng). Cầu được khởi công xây dựng từ ngày 19/10/2013 và thông xe vào ngày 27/5/2018.

 

Cầu Cao Lãnh

 

Cầu Vàm Cống là cây cầu dây văng bắc qua sông Hậu, nối liền thành phố Cần Thơ và tỉnh Đồng Tháp, cách bến phà Vàm Cống khoảng 3 km về phía hạ lưu sông Hậu, thay thế cụm phà này kể từ khi cầu đi vào hoạt động vào ngày 19/5/2019.

Đây là cây cầu dây văng thứ hai bắc qua sông Hậu sau cầu Cần Thơ, cách cầu Cần Thơ khoảng 48 km về phía thượng lưu và bến phà Vàm Cống khoảng 3km về phía hạ lưu. Đây là cây cầu dây văng có nhịp chính dài và lớn thứ hai, chỉ sau cầu Cần Thơ.

Ngày 10/9/2013, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng phát lệnh khởi công xây dựng cầu trong một buổi lễ tại huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp. Chủ đầu tư là Tổng công ty Đầu tư Phát triển và Quản lý dự án hạ tầng giao thông Cửu Long. Tư vấn thiết kế và giám sát thi công là Liên danh Dasan Consultants Co. Ltd., Kunhwa Consulting and Engineering Co. Ltd và Pyunghwa Engineering Consultants Ltd. đến từ Hàn Quốc.

Nhà thầu xây dựng chính là Liên danh GS Engineering & Construction và Hanshin Engineering & Contrustion Co. Ltd cùng với phía Việt Nam, Công ty Cienco 1, là nhà thầu phụ. Tổng mức đầu tư hơn 5.687 tỷ đồng từ nguồn vốn ODA của Hàn Quốc và vốn đối ứng của Chính phủ Việt Nam.

Cầu Vàm Cống dài tổng cộng 2,97km, phần bắc qua sông dài 870m trong đó nhịp chính gồm 73 đốt dầm bằng thép có tổng chiều dài 450m, dài nhất trong số các cầu có nhịp thép ở miền Nam.

Cầu dẫn phía Đồng Tháp có chiều dài 1.099,7m; cầu dẫn phía Cần Thơ có chiều dài 999,7m. Mặt cắt ngang cầu chính và cầu dẫn có quy mô 24,5m gồm: bốn làn xe cơ giới rộng 14m, hai làn xe thô sơ rộng 6m, dải phân cách rộng 1,5m, lan can rộng 1 m và dải an toàn rộng 2m.

 

Cầu Vàm Cống

 

Khi còn viết cho tờ Vietnam Investment Review năm 1999, tôi đã có một cơ hội đặc biệt đến cầu Mỹ Thuận trong giai đoạn “đổ mẻ bêtông cuối cùng” trên mặt cầu!

Số là một người bạn ngày xưa cũng dậy tại trường Sinh ngữ Quân đội sau này ra mở công ty với danh nghĩa “nhà thầu phụ” hỗ trợ “nhà thầu chính” Baulderѕtone Hornibrook, một công ty của Úc trong dự án xây dựng cầu Mỹ Thuận do chính phủ Australia tài trợ.

Anh Hà Kim Vọng rủ tôi xuống Miền Tây thăm địa bàn hoạt động của công ty anh trong dự án Cầu Mỹ Thuận nhân buổi “đổ mẻ bêtông cuối cùng” trước khi hoàn tất cây cầu mong ước của người Miền Tây, không phải dùng “bắc” (phà) để vượt qua sông Tiền như trước đây.

 

Với Hồ Kim Vọng và nhà thầu người Úc tại cầu Mỹ Thuận

 

Đây là cây cầu “dây văng” đầu tiên do nước Úc xây tặng cho dân miền Tây, nối liền hai tỉnh Tiền Giang và Vĩnh Long trên Quốc lộ 1. Cầu Mỹ Thuận nằm cách Thành phố Hồ Chí Minh 125 km về hướng Tây Nam.

Theo chương trình AusAid của Chính phủ Úc, dự án cầu Mỹ Thuận có tổng nguồn vốn đầu tư là 90,86 triệu đô la Úc, tương đương khoảng 2.000 tỷ đồng, trong đó Chính phủ Úc tài trợ 66%, vốn đối ứng phía Việt Nam là 34%.

 

Cầu Mỹ Thuận nhìn tử xa... trông rất giống West Gate Bridge, Australia

 

Cầu có tổng chiều dài 1.535m, phần dẫn lên cầu dài 875m. Tải trọng thiết kế dựa theo tiêu chuẩn AUSROADS-92 của Úc, có so sánh và theo tiêu chuẩn 22 TCN 18-79 của Việt Nam với độ dốc 5%, có 4 làn xe cơ giới, 2 lề bộ hành tổng cộng rộng 23m.

 

Cầu Mỹ Thuận trong ngày khánh thành

 

Cầu Mỹ Thuận được thông xe ngày 21/5/2000 thì 23 năm sau chếc cầu Mỹ Thuận 2 ra đời. Dự án có tổng mức đầu tư là 5.003 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách nhà nước. Cầu được chính thức triển khai thi công vào ngày 19/8/2020.

Trước đó, phần đường dẫn phía tỉnh Tiền Giang đã được khởi công vào ngày 27/2/2020. Cầu được hợp long vào ngày 14/10/2023. Dự án đã hoàn thành, chính thức thông xe vào ngày 24/12/2023 cùng với đường cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ.

 

Cầu Mỹ Thuận 2 trong giai đoạn thi công, tháng 10 năm 2023

 

Mỹ Thuận 2 có đường dẫn 4 làn xe với điểm dừng khẩn cấp, cầu chính: 4 làn xe và 2 làn dừng khẩn cấp. Chiều dài toàn tuyến 6,61km, tốc độ giới hạn trên đường dẫn: Tối đa 90 km/h, tối thiểu: 60 km/h trong khi trên cầu chính chỉ còn tối đa 80 km/h và tối thiểu 60 km/h.

 

Cầu Mỹ Thuận 2

 

Người dân Miền Tây vốn được thiên nhiên ưu đãi với hai dòng Sông Tiền và Sông Hậu với những cảnh quan thơ mộng hai bên bờ. Giao thông ngày xưa chủ yếu dựa và ghe, thuyền với những bến phà được gọi là “bắc” ở hai bờ…

Muốn về đến Sài Gòn phải qua “bắc” thuờng bị ùn tắc bởi lượng xe cộ quá nhiều và cách giải quyết thiết thực nhất là phải có những cây cầu để tiết kiệm thời gian chờ đợi tại các bến phà.

Việc xây cầu rất tốn kém về phía Việt Nam… nhưng cũng may mắn là có sự tài trợ “tình nghĩa” của các nước bạn bè. Cụ thể là nước Úc, Nhật và Đại Hàn đã góp một phần không nhỏ trong việc hình thành một số cầu vượt Sông Tiền và Sông Hậu như đã nói ở trên.

Mỗi lần qua lại những chiếc cầu đó người dân bình thường ít ai nghĩ đến sự giúp đỡ về tiền của cũng như công sức từ những quốc gia “hảo tâm” đã đóng góp vào hệ thống cầu đường tại vùng sông nước Miền Tây ngày nay!

Chợt nhớ đến một câu ca dao ngày xưa là tâm sự của một cô gái qua cầu… đó là cái tình thật đơn sơ, mộc mạc nhưng lại tràn đầy tình cảm mà ta ít thấy ngày nay:

“Qua cầu ngả nón trông cầu

Cầu bao nhiêu nhịp dạ sầu bấy nhiêu”

 

***

 

* Tham khảo thêm photo album “Mỹ Thuận Bridge” trên Flickr tại: https://www.flickr.com/.../7215761412890.../with/2649449386/

 

***

--> Read more..

Khi khẩu súng lục… bị thắt nòng

“Knotted Gun” là tên gọi một tác phẩm điêu khắc được trưng bày tại trụ sở Liên Hiệp Quốc, New York. Người ta không khỏi ngạc nhiên khi thấy bức tượng một khẩu súng lục với nòng súng bị thắt lại. Như thế có nghĩa là khẩu Colt Magnum đã bị vô hiệu hóa, hay nói khác đi là đã bị… “khóa nòng” tại Liên Hiệp Quốc.

Hình chụp năm 1993 tại trụ sở Liên Hiệp Quốc

Đây là một công trình điêu khắc của họa sĩ kiêm điêu khắc gia người Thụy Điển, Karl Fredrik Reutersward (1934-2016). Reutersward còn là giáo sư hội họa tại Học viện Mỹ thuật ở Stockholm 1965-1969. Năm 1974, ông là giáo sư thỉnh giảng tại Trường Nghệ thuật Minneapolis, Minneapolis, Minnesota, Hoa Kỳ.

Carl Fredrik Reutersward (1934-2016)

Reutersward sáng tác bức tượng để tưởng nhớ người bạn trong ban nhạc Beatle, John Lennon, người đã bị Mark Chapman ám sát ngày 8/12/1980 tại Hoa Kỳ. Bức tượng đã trải qua một cuộc hành trình khắp thế giới để thay lời cổ súy cho Hòa bình và cho phong trào đấu tranh Bất Bạo Động trên hành tinh của chúng ta.

Carl Fredrik Reutersward và bức tượng tại Munich năm 1996

Vị trí đầu tiên đặt tượng là tại Central Park, New York, đối diện với căn nhà nơi Lennon và cô vợ người Nhật, Yoko Ono, sinh sống trước khi bị ám sát. Năm 2011, nhân kỷ niệm ngày mất của John Lennon, một người bạn chơi trống trong ban nhạc Beatle, Ringo Starr, đã lên tiếng kêu gọi mọi người tham gia phong trào Bất Bạo Động.

Bản nhạc “Imagine” của Beatle và một phiên bản của bức tượng đã được chọn làm biểu tượng cho phong trào. 

Tay trống Ringo Starr + Bản nhạc Imagine + Bức tượng = Phong trào Bất Bạo Động

Luxembourg là nước sở hữu phiên bản gốc của bức tượng và sau đó tặng lại cho Liên Hiệp Quốc năm 1988. Kofi Annan (1938-2018), Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc vào thời đó và cũng là người nhận giải Nobel Hòa bình năm 2001, đã phát biểu cảm tưởng của mình:

“Bức tượng Bất Bạo Động không những có giá trị nghệ thuật tuyệt vời mà còn nói lên một hình ảnh mạnh mẽ của tinh thần nhân loại. Chỉ cần vài đường nét đơn giản cũng đủ thể hiện nguyện vọng lớn lao nhất của con người… Chúng ta không cần Chiến thắng mà chỉ đơn giản cầu nguyện cho Hòa bình thế giới”.  

Biểu tượng Bất Bạo Động tại Liên Hiệp Quốc

Có đến 30 phiên bản của bức tượng được đặt tại khắp nơi trên hành tinh này. Chúng ta lần lượt chiêm ngưỡng bức tượng “khẩu súng bị thắt nòng” trên các vùng đất nổi tiếng thế giới cũng như tại những quốc gia khiêm tốn, cả từ nhân lực đến tài lực…

“Khẩu súng thắt nòng” tại Liên Hiệp Quốc

Một phiên bản của bức tượng tại Thụy Điển

Một phiên bản bức tượng tại Trafalgar Square, Luân Đôn

Một phiên bản bức tượng tại Malmo, Thụy Điển

Một phiên bản tại Cape Town, Nam Phi

Một phiên bản tại Đại học Honolulu, Hoa Kỳ

Gần với Việt Nam nhất… một phiên bản tại Campuchia

Và cả trên tem bưu chính:

Liên Hiệp Quốc

Thụy Điển

***

Lịch sử đã chứng minh: Quyền lực có thể xuất phát từ họng súng nhưng đó không phải là thứ quyền lực của muôn đời. Chỉ khi nào nòng súng bị thắt lại qua những cuộc đấu tranh Bất Bạo Động thì đó mới là thứ quyền lực vĩnh cửu.

***

--> Read more..

Kiến trúc độc đáo của những chiếc Cầu Ngói

Khi nói đến cầu, người ta liên tưởng ngay đến phương tiện nhằm vượt qua chướng ngại vật, giúp cho việc đi lại được thông suốt. Tại một số nơi trên thế giới còn có những chiếc cầu tương đối nhỏ, được thiết kế với mái che nhằm giúp người đi bộ tránh được mưa nắng. 

Việt Nam có một từ ngữ để chỉ những chiếc cầu này: Cầu Ngói. Đơn giản chỉ vì phía trên cầu được lợp mái bằng ngói với những kiểu dáng kiến trúc mang nét nghệ thuật thật phong phú. Cũng vì thế, cầu ngói là những nơi hấp dẫn du khách, trong cũng như ngoài nước.

Đi dọc từ Miền Trung ra Bắc, chúng ta gặp một số cầu ngói nổi tiếng, mỗi chiếc cầu mang một công trình kiến trúc đặc thù. Chiếc cầu ngói ở phố cổ Hội An là một trong những chiếc cầu nổi tiếng nhất nước.

Đó là Chùa Cầu, được chọn là một trong những biểu tượng của thành phố Hội An và cũng là Di sản Thế giới. Chùa Cầu còn xuất hiện trên tờ giấy bạc 20.000 đồng vẫn được lưu hành nhưng lại rất nhiều người để ý đến.

Hình ảnh Chùa Cầu xuất hiện trên tờ giấy bạc 20.000 đồng

Vào thế kỷ thứ 17, người Nhật đã đến Hội An buôn bán và họ xây dựng Chùa Cầu tại Faifo, tên gọi ngày xưa của Hoài Phố, tức Hội An ngày nay. Cũng vì thế, Chùa Cầu còn được gọi là Chùa Nhật Bản. Các thương gia Nhật tin rằng chiếc cầu là một thanh kiếm đâm xuống lưng con quái vật “namazu”, khiến nó không quẫy đuôi, gây ra những trận động đất.

Năm 1653, phần chùa trên cầu được thiết kế từ giữa cầu nên mới có tên là Chùa Cầu. Đến năm 1719, chúa Nguyễn Phúc Chu thăm Hội An, đặt tên cho chiếc cầu là “Lai Viễn Kiều” (cầu đón khách phương xa). Theo niên đại được ghi lại ở xà nóc và văn bia ở đầu cầu thì chiếc cầu đã được dựng lại vào năm 1817.

Chùa Cầu, Hội An

Chùa Cầu là một kiến trúc bằng gỗ được xây dựng trên những trụ cầu bằng gạch, dài khoảng 18m, có mái che, vắt ngang một lạch nước chảy ra sông Thu Bồn. Mái chùa lợp ngói âm dương, trên cửa chính của cầu có một tấm biển lớn chạm nổi 3 chữ Hán “Lai Viễn Kiều”.

Tuy gọi là chùa nhưng bên trong không có tượng Phật. Chùa và cầu đều bằng gỗ sơn son chạm trổ rất công phu, mặt chùa quay về phía bờ sông Thu Bồn. Hai đầu cầu có tượng thú bằng gỗ đứng chầu, một đầu là tượng chó, một đầu là tượng khỉ. Có người giải thích vì cây cầu xây từ năm Thân và hoàn tất vào năm Tuất (?).

Người dân Hội An rất hãnh diện về kiến trúc của Chùa Cầu. Dù khởi thủy là một tác phẩm của người Nhật nhưng công trình này đã gắn bó với địa phương để trở thành một di sản kiến trúc của quốc gia và cả thế gới với những câu thơ:  

“Ai đi phố Hội Chùa Cầu

Để thương để nhớ để sầu cho ai

Để sầu cho khách vãng lai

Để thương để nhớ cho ai chịu sầu.”  

Chùa Cầu vào ban đêm

Từ Quảng Nam ra Huế, sau khi vượt đèo Hải Vân, du khách sẽ gặp một chiếc cầu ngói giữa khung cảnh thơ mộng của vùng quê đất Thần Kinh. Chiếc cầu này thường được nhắc đến trong kho tàng ca dao của địa phương:

“Ai về cầu ngói Thanh Toàn

Cho em về với một đoàn cho vui.”

Cầu ngói Thanh Toàn thời Pháp thuộc

Tôi đã từng đến Chùa Cầu và cả cầu ngói Thanh Toàn. Qua cái nhìn của một du khách, cầu ngói Thanh Toàn đẹp hơn Chùa Cầu rất nhiều mặc dù sự nổi tiếng hơn vẫn thuộc về Chùa Cầu. Khung cảnh là yếu tố quan trọng. Cầu ngói Thanh Toàn nằm giữa một thiên nhiên mộc mạc trong khi Chùa Cầu lại ở trung tâm của phố thị đông người qua lại.

Độ dài của hai chiếc cầu xấp xỉ ngang nhau nhưng khi bước lên cầu ngói Thanh Toàn khách sẽ có một cảm giác gần gũi với thiên nhiên trong khi Chùa Cầu lại mang sắc thái đường phố, dù đó là phố cổ. Người đến Thanh Toàn sẽ thấy một sự khác biệt giữa thế giới phố thị và làng quê mộc mạc.

Cầu ngói Thanh Toàn, thuộc địa phận huyện Hương Thủy, cách trung tâm thành phố Huế khoảng 8km. Thân cầu được làm bằng gỗ, phía trên lợp mái ngói hình ống, tráng men. Cầu được chia làm 7 gian với gian giữa là nơi thờ bà Trần Thị Đạo, người góp tiền xây cầu cho dân làng tiện đường qua lại vào thế kỷ 18.  

Cầu ngói Thanh Toàn

Cầu ngói Thanh Toàn được xây dựng theo lối “thượng gia hạ kiều” với ý tưởng trên là mái nhà và dưới là cầu. Cầu bắc ngang dòng sông Như Ý với hai bên thân là lan can, có bục gỗ để ngồi nghỉ ngơi và trên đầu lợp mái ngói lưu ly, che mưa, che nắng.  

Sau hơn hai thế kỷ dãi dầu với năm tháng, đương đầu với gió bão lụt lội và chiến tranh tàn khốc.... cầu ngói đã được trùng tu, sửa chữa vào các năm 1847, 1906, 1956 và 1971. Qua các lần tu sửa, kích thước thu hẹp đi, chiều dài còn 16,85m và rộng 4,63m.

Bên cạnh cầu, từ năm 2015 có một Nhà trưng bày nông cụ Thanh Toàn. Nơi đây triển lãm các loại nông, ngư cụ truyền thống và còn “kể” những câu chuyện sinh hoạt thôn quê, với sự trợ giúp kinh phí và phối hợp của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) và Ủy ban Văn hóa Giáo dục của Liên Hiệp Quốc (UNESCO).

Gian thờ và những bục gỗ trên cầu ngói Thanh Toàn

Ra đến Bắc, chúng ta sẽ được đi trên cầu ngói Phát Diệm, xây dựng năm 1902. Thị trấn Phát Diệm thuộc huyện Kim Sơn, tỉnh Thái Bình, nơi có một quần thể nhà thờ đá nổi tiếng trên một vùng đất sình lầy ven biển. Nguyễn Công Trứ (1778 – 1858) là người đã có công lớn trong việc khai sinh, mở rộng và ghi danh vùng đất này trên bản đồ Việt Nam.

Cầu ngói Phát Diệm có dáng cầu cong cong, bên trên lợp ngói… không chỉ để đi lại mà còn là điểm hẹn văn hóa của người dân địa phương qua nhiều thế hệ. Hơn 100 năm qua, cây cầu ngói Phát Diệm luôn là niềm tự hào của người dân thị trấn và là một công trình văn hóa rất ý nghĩa.

Cầu ngói Phát Diệm

Sông Ân chảy qua thị trấn Phát Diệm là một công trình thủy lợi được Nguyễn Công Trứ cho xây dựng để lấy nước ngọt từ đầu nguồn về rửa mặn giúp người dân sản xuất nông nghiệp. Khi có con sông này, việc đi lại hướng về phía biển gặp nhiều khó khăn nên ông đã xây dựng một cây cầu nối đôi bờ sông Ân.

Ban đầu cầu được làm bằng thân những cây gỗ to, những tấm gỗ lớn để cầu rộng rãi cho người dân đi lại. Do thời gian bị hư hại, năm 1902, cầu được thay thế bằng một cây cầu có mái lợp ngói.

Trải qua một thế kỷ, cầu ngói Phát Diệm ngày nay vẫn còn giữ được nguyên dáng vẻ của chiếc cầu xưa với hai bên là hai hàng cột gỗ lim và lan can rất chắc chắn. Cầu có 3 nhịp, mỗi nhịp 4 gian với chiều dài 36m, chiều rộng 3m. Phía hai bên đầu cầu có các bậc tam cấp và chỉ người đi bộ mới qua được cầu.

Cầu ngói Phát Diệm soi bóng bên dòng sông Ân

Ngoài cây cầu ngói Phát Diệm, huyện Kim Sơn còn có 2 cây cầu ngói khác và trở thành địa phương có nhiều cầu ngói nhất nước. Cầu ngói Lưu Quang (xã Quang Thiện) được khánh thành, đưa vào sử dụng tháng 8/2015. Đây là cây cầu ngói thứ 2 bắc qua sông Ân. Cầu được làm bằng bê tông cốt thép, bên trên có phần mái che lợp ngói, thiết kế gần giống với cầu ngói Phát Diệm.

Cầu ngói Lưu Quang (xã Quang Thiện)

Cầu Hòa Bình (xã Hùng Tiến) là cây cầu ngói thứ 3 bắc qua sông Ân, huyện Kim Sơn. Cầu được hoàn thành và đưa vào sử dụng năm 2016. Cầu có 3 nhịp, 9 gian, chiều dài hơn 20m, rộng 8m. Cầu có thiết kế giống như một ngôi chùa với mái cong vút.

Cầu Hòa Bình (xã Hùng Tiến)

Tôi đã đến khu quần thể Nhà thờ Chính tòa được xây dựng bằng đá và gỗ từ năm 1875 ở Phát Diệm trong một chuyến “cross-country” với đoàn sinh viên Mỹ nhưng quả thật chưa được bước chân lên cầu ngói Phát Diệm. Tuy nhiên, những gì được đọc và thấy qua hình ảnh, cầu ngói Phát Diệm rất xứng đáng được xếp vào nhóm những cây cầu ngói nổi tiếng của Việt Nam.

Riêng với hai cây cầu mới được địa phương “bê-tông-hóa” thành “cầu ngói” là những kiến trúc, phải nói là “thô kệch”, ‘tân không ra tân, cổ không ra cổ”. Những kiểu kiến trúc này ngày nay không hiếm, nhất là tại miền Bắc.

Người ta nghĩ ngay đến những dinh thự, biệt phủ của các trọc phú, quan chức lắm tiền, nhiều của. Bắt chiếc một chút Gothic, lấy một chút nét La Mã, cóp một chút ảnh hưởng của Phục Hưng… để có một tác phẩm “lai căng” hay nói theo ngôn ngữ bình dân là “tả pín lù”!

Cầu ngói Phát Diệm

Tại chùa Lương (Hải Hậu, Nam Định) có cầu cây cầu ngói trên sông Trung Giang, được xây dựng vào thời Lê, cuối thế kỷ 15. Chùa Lương, còn được gọi là “Chùa Trăm Gian” hay Phúc Lâm Tự được xây dựng vào đời vua Lê Hồng Thuận (1509-1515).

Theo lịch sử, cầu ngói Chợ Lương có niên đại cùng với chùa Lương. Cầu có 9 gian bằng gỗ lim bắc trên hai hàng cột đá được gia công tỷ mỉ, kỹ thuật chạm trổ khéo léo. Nhìn từ xa, chiếc cầu như một con rồng đang vươn mình lên trời cao. Người thợ thủ công mỹ nghệ làng Hải Minh được ca tụng:

“Ai qua Cầu Ngói Chợ Lương,

Ghé thăm Mỹ nghệ Hải Minh làng nghề”

Mỗi đầu cầu đều có 4 con nghê chầu, với dáng vẻ vừa thân thuộc vừa uy nghiêm, ý nghĩa ấy được dân gian thể hiện trong câu: “Bốn con nghê đực chầu về tổ tông”. Hình ảnh cầu ngói Chợ Lương đã được đưa lên trên tem bưu chính để cả nước chiêm ngưỡng.

Tem cầu ngói chùa Lương (Hải Hậu, Nam Định)

Hà Nội có  Chùa Thầy (thuộc Hà Tây cũ) với hai cây cầu ngói Nhật Tiên và Nguyệt Tiên. Tương truyền hai cây cầu này do Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan (1528- 1613) xây dựng vào khoảng những năm đầu thế kỷ 17. Đến nay cầu đã qua nhiều lần trùng tu và kiến trúc hiện tại cũng vẫn còn mang những nét đặc trưng của kiểu cầu ngói vùng đồng bằng Bắc bộ.

Cầu Nhật Tiên nằm về bên trái chùa để đi ra đảo có đền thờ Tam phủ

Cầu Nguyệt Tiên ở bên phải chùa nối với bờ hồ có đường lên núi

***

Khác biệt với miền Trung và miền Bắc về lịch sử mở mang bờ cõi, miền Nam được coi như “vùng đất mới” nên thiếu hẳn những chiếc cầu ngói, nét đặc trưng về văn hóa “bán cổ điển” của Việt Nam. Đó cũng là sự thiệt thòi của những vùng đất “sinh sau, đẻ muộn”.

Thay vào đó, Miền Nam có những kiến trúc mang đậm nét Phương Tây, đặc biệt là ành hưởng của văn hóa Pháp trong việc xây dựng những tòa dinh thự. Sài Gòn là một thí dụ điển hình về phong cách kiến trúc theo trường phái Gothic, Roman, Baroque do người Pháp thết kế và xây dựng.

***

--> Read more..