Bác sĩ… ngụy

Có những câu nói sẽ thay đổi theo từng ngữ cảnh, theo từng thời gian và thậm chí còn đi ngược lại ý nghĩa ban đầu, chẳng hạn như chữ “ngụy”. Khi “bên thắng cuộc” vào Miền Nam năm 1975, người Sài Gòn thường nhíu mày, khó chịu khi nghe đến chữ “ngụy”.

Ấy thế mà 45 năm sau, đôi khi lập lại cũng từ ngữ đó người ta lại cảm thấy “ngụy” không còn là cách nói miệt thị, không phải cứ “ngụy” là xấu mà trái lại nó tượng trưng cho điều gì đó tốt đẹp. Bằng chứng cụ thể, ngày nay có nhiều người ca ngợi… Bác sĩ Ngụy!

Chỉ mới đây thôi, một cuộc giải phẫu tách rời hai trẻ sơ sinh dính liền nhau từ trong bụng mẹ đã được dư luận, kể cả lề trái lẫn lề phải, bàn tán xôn xao. Có đến gần 100 y bác sĩ tham gia cuộc mổ mà trong đó người đứng đầu ê-kíp lại là một bác sĩ tuổi đã ngoài 70, được đào tạo từ thời còn “mồ ma” VNCH!

Cặp song sinh Trúc Nhi - Diệu Nhi cùng bố mẹ trước khi mổ tách rời

Cũng vị bác sĩ quân y này năm 1988 đã là "nhạc trưởng" vì ông giữ vai trò phẫu thuật viên chính ca mổ tách cặp song sinh dính liền Nguyễn Việt - Nguyễn Đức với sự hỗ trợ thiết bị của Nhật Bản. Sự thành công của ông vang danh thế giới và được ghi tên vào Sách kỷ lục Guinness Thế giới năm 1991.

Cặp song sinh Việt - Đức trên báo Nhật Bản

Hơn 30 năm sau ông lại là một trong 9 bác sĩ ngoại viện chủ chốt, tham vấn cho kíp mổ tách rời hai cháu Trúc Nhi – Diệu Nhi, lúc này ông đã ở vào tuổi 79. Đó là Bác sĩ Trần Đông A, ông tốt nghiệp Đại học Y khoa Sài Gòn theo diện tình nguyện nhập ngũ để sẽ phục vụ ngành quân y trong Quân đội Việt Nam Cộng hòa

Sau khi ra trường, ông phục vụ trong Binh chủng Nhảy dù, từng tham gia Trận Làng Vây và Chiến dịch Đường 9 - Khe Sanh với tư cách là một Bác sĩ Quân y. Ông được khen thưởng nhiều huy chương trong đó có anh dũng bội tinh, kể cả một huân chương của Sư đoàn Không kỵ Hoa Kỳ.

BS Đông A đã  từng được gửi đi tu nghiệp phẫu thuật tại Texas, Hoa Kỳ. Năm 1975, ông là Tiểu đoàn phó Tiểu đoàn Quân y, Sư đoàn Nhảy dù Quân lực VNCH, với cấp bậc Thiếu tá. Sau 2 năm học tập cải tạo tại Suối Máu, ông được phân công về công tác tại Bệnh viện Nhi đồng 2.

Bác sĩ Trần Đông A sau ca mổ song sinh ngày 15/7/2020

VNCH đào tạo sĩ quan quân y ra sao? 

Trong bài viết “Khóa 21 Sinh viên Sĩ quan Quân y Hiện dịch” của Bạch Thế Thức & Phạm Anh Dũng chúng ta được biết nhiều thông tin về việc huấn luyện “bác sĩ khoác áo lính” trong quân lực VNCH:

“Đa số họ gia nhập Quân y khi còn là sinh viên y khoa năm thứ 1 hay thứ 2. Học qua hết học trình Y Khoa, các năm thứ 3, năm thứ 4, năm thứ 5 và năm thứ 6. Sau khi ra trường, chúng tôi có một thời gian ngắn học Hành Chánh ở trường Quân Y và thêm về Cấp cứu Hồi sinh ở Tổng Y Viện Cộng Hòa rồi cuối cùng ra đơn vị… Thời gian khi là sinh viên quân y của chúng tôi ít nhất là 5 năm hay 6 năm hoặc có vài trường hợp 7, 8 năm nếu là những người học lớp trước bị ở lại…”

Trường Quân Y là một trong ba trường “sĩ quan hiện dịch” của Quân Lực VNCH, các trường kia là Võ bị Quốc gia Đà Lạt và trường Chiến tranh Chính trị. Những trường Sĩ quan Hải quân và Sĩ quan Không Quân đào tạo “sĩ quan trừ bị”, giống như trường Sĩ quan Trừ bị Thủ Đức.

Tân sinh viên Quân y ngoài việc “huấn nhục” thể xác và tinh thần, họ vẫn còn thêm sự lo lắng như những sinh viên Y Nha Dược ngoài dân sự, vẫn phải đi học, vẫn phải “gạo” bài. Nếu không thi đỗ thì bị ở lại lớp hay "ra trường sớm" tức là bị loại khỏi trường nếu thi trượt hai lần.

Trong sáu tuần lễ huấn nhục, ngày nào cũng vậy, sáng dậy sớm tập thể dục một giờ rồi mới đi đến trường Y Khoa học và buổi chiều về lại học thêm môn cơ bản thao diễn. Buổi tối lại còn có những lớp "đặc biệt", xếp hàng học căn bản quân sự. Có nghĩa là học bù đầu, từ sáng sớm cho đến tối.

Huấn nhục tại Trường Quân Y

(Tranh của Y Sĩ Đại Úy Nguyễn Hữu Thường thuộc Tiểu Đoàn 1 Quân y Nhảy dù)

Suốt cuộc đời sinh viên quân y, ngoại trừ lúc có lý do như ốm đau, đi nghỉ phép... mỗi sáng Thứ Hai phải mặc quân phục, đeo khăn đỏ, đi sớm vào trường Quân Y để làm lễ chào cờ hàng tuần và nhận chỉ thị. Quên lễ chào cờ sẽ bị phạt trọng cấm.

Riêng việc huấn luyện quân sự, vào mùa hè sinh viên phải đi đến các trường huấn luyện, mỗi kỳ kéo dài 6 tuần lễ. Có khóa được gửi về Trường Võ bị Quốc gia Đà Lạt nhưng cũng có khóa đến Trường Sĩ quan Trừ bị Thủ Đức và Trung tâm Huấn luyện Quang Trung.

Lễ mãn khóa Quân y VNCH

Trong thời gian “học tập cải tạo” tôi đã có dịp tiếp xúc và sinh hoạt với nhiều “bác sĩ ngụy”. Chúng tôi được đưa đến Trảng Lớn, Tây Ninh, trại cải tạo mang bí số L1T5, hòm thơ 7590. Nơi đây đã nảy sinh nột thứ tình bạn “chân chính” giữa những người cùng cảnh ngộ trong thời “điêu linh”.

Cũng là điều may mắn khi bạn “ăn cùng thau cơm” với những bác sĩ quân y. Thật tình trước khi vào đây họ chỉ là những người mà công việc thường ngày là thuốc men nhưng vẫn bị coi là “có nợ máu với nhân dân”. Họ chỉ biết “truyền máu” chứ làm sao có thể “hút máu” người bệnh?

Bác sĩ Lâm thường được anh em gọi là “Lâm Bột” chỉ vì anh trắng như bột trong vóc dáng thư sinh. Bs Như là “một cây văn nghệ” thường giúp vui anh em bằng những bản “nhạc vàng” trong những buổi tối vắng bóng quản giáo, vệ binh. Anh tên Như nhưng lại có biệt danh là “Nhôn Lừ”, một cái tên xuất phát từ lối nói lái!

Bác sĩ Sơn là dân trường Tây nên thỉnh thoảng vẫn xưng “toa, moa” với bạn bè. Anh có dáng người to con nhưng lúc nào cũng hòa nhã trong giao tế. Chúng tôi còn có “Tý Điệu” đặt tên theo truyện tranh “Xì Trum” (Schtroumpf) của Pháp. Bác sĩ “Tý Điệu” là người nhỏ tuổi nhất trong nhóm nhưng lại có tài “xủi” (khắc) những thanh nhôm săn nhặt được ở phi trường L19 bỏ hoang trong căn cứ.

Người lớn tuổi nhất là trong nhóm là Đại úy Quân y, Bác sĩ Phạm Kỳ Nam, trước khi “tan hàng” anh phục vụ tại Quân y viện Phan Thanh Giản, Cần Thơ. Nam thuộc tuýp người “ăn to, nói lớn” lại còn có tác phong “lãnh đạo” nên trong những buổi lao động anh đứng ra điều khiển cả nhóm.

Anh cũng có máu “tiếu lâm” nên thường kể cho anh em nghe những chuyện vui để quên ngày tháng “các chậu, chim lồng”. Cũng có những lúc buồn cho tương lai của mình anh lại than thở: “Không biết mai này sẽ ra sao… chẳng lẽ lại cưới một cô bộ đội cái, đít to như cái lu?”.

Đại úy Nam là người được ra trại sớm nhất trong bọn tôi sau hơn 2 năm ở trong trại. Anh được về Nông trường Phú Mỹ, Củ Chi, rồi sau chuyển về Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, trước đây là Bện viện Sùng Chính ở quận 5. Cuộc đời của anh thăng tiến trong ngành y cũng chẳng kém gì Bác sĩ Trần Đông A, có khác chăng là ở lý tưởng chính trị.

Bác sĩ Đông A sau này dấn thân vào chính trị, con cưng của nhà nước, được chính phủ tặng Huân chương Lao động và danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân. Ông còn là đại biểu Quốc hội khóa XI và XII, đại diện cho Thành phố Hồ Chí Minh. Lại còn nghe đồn ông là… đảng viên!

Trong khi đó, Bác sĩ Nam chỉ hoạt động thuần túy trong lãnh vực y tế nhưng cũng đã thành công trên lãnh vực tình cảm với việc kết hôn với ca sĩ Phương Hồng Quế, “TV chi bảo”, vì cô thường xuất hiện trên đài truyền hình trước năm 1975 với những bản nhạc ca tụng chiến sĩ VNCH.

Cặp “bác sĩ – nghệ sĩ” có với nhau 2 đứa con, một trai một gái, nay cả hai cháu đã đều thành đạt. Chỉ tiếc một điều “Nam Già” (còn được gọi là “Nam Đầu Bạc”) đã bỏ lại sau lưng tất cả để về cõi vĩnh hằng năm 2012.

R.I.P. Bác sĩ Phạm Kỳ Nam, người bạn đồng cam cộng khổ!

Bác sĩ Phạm Kỳ Nam với người thân tại Sài Gòn

Với chủ đề “Bác sĩ Ngụy”, chúng tôi qua bài viết này muốn vẽ lại bức tranh của các bác sĩ đã được đào tạo từ thời VNCH. Bức tranh có những nét chấm phá, chỗ sáng – chỗ tối, khi đậm khi lạt, kể cả lúc đúng lúc sai.

Phần nhận xét và phê bình còn tùy thuộc vào chính kiến của người đọc.

***

--> Read more..

Bệnh nhân người Anh

“Bệnh nhân người Anh” (The English Patient) là một cuốn phim nổi tiếng đã dành được 9 giải Oscar năm 1997, trong đó có giải Phim xuất sắc nhất, Hình ảnh đẹp nhất, Đạo diễn xuất sắc, Vai phụ xuất sắc. Bên cạnh đó là 2 giải Quả Cầu Vàng và 6 giải BAFTA cho phim hay nhất. Phim đã đạt doanh số 232 triệu đô la tại các phòng vé!

Cuốn phim là chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của tác giả Michael Ondaatje, viết năm 1992, kể lại sự nghiệt ngã của tình yêu và sự mất mát xảy ra vào thời cuối của Thế chiến II. Một chiếc máy bay bị Đức Quốc Xã bắn hạ và rơi xuống khu vực sa mạc Sahara. Trong chiếc máy bay là một phụ nữ đã chết và một người đàn ông bị phỏng nặng.

Anh ta được gọi là “Bệnh nhân người Anh". Sau tai nạn, bệnh nhân không nhớ được một chút gì về mình cũng như tất cả những gì đã xảy ra. Nhưng qua một loạt các cảnh hồi tưởng, người đọc sách cũng như người xem phim dần dần biết được về quá khứ của anh.

Bệnh nhân này thực ra không phải là người Anh mà là một người Hungary tên là Laszlo de Almasy - một phi công làm việc cho Hiệp hội Địa lý hoàng gia của Ai Cập trước chiến tranh. Rất nhiều tình tiết mang tính cách gián điệp thời chiến được kể lại trong cuốn sách và người đọc đi từ bất ngờ này đến bất ngờ khác.

Poster phim “The English Patient” với các diễn viên Ralph Fiennes, 

Juliette Binoche, Willem Dafoe, Kristin Scott Thomas

Câu chuyện mang tính cách hư cấu của Michael Ondaatje, nhưng thật tình cờ và cũng thật bất ngờ, tại Việt Nam trong mùa đại dịch Virus Corona cũng có một “Bệnh nhân người Anh”, và anh ta cũng là mộ phi công của hãng Vietnam Airlines.

Anh được biết đến qua bí danh “Bệnh nhân 91” theo số thứ tự của các ca nhiễm COVID-19 và cũng là bệnh nhân có số ngày điều trị dài nhất tại Việt Nam. Đầu tiên, anh được điều trị tại Bệnh viện Nhiệt đới Thành phố Hồ Chí Minh từ ngày 18/3 đến 22/5 và sau đó chuyển sang Khoa Hồi sức tích cực, Bệnh viện Chợ Rẫy từ chiều 22/5.

Báo Tuổi Trẻ Online ngày 6/6 đưa tin:

"Tin phi công người Anh hoàn toàn tỉnh táo khiến các y bác sĩ từng điều trị cho anh rất vui. Có lẽ mọi người dân Việt đều cảm thấy xúc động và ấm áp. Bệnh nhân 91 đã hoàn toàn tỉnh táo, thật là kỳ diệu, đó như là một kỳ tích trong y khoa".

…

“Nhớ lại những ngày đầu điều trị cho bệnh nhân 91, bệnh nhân vẫn tỉnh táo, đi lại bình thường. Bệnh nhân không chịu ăn thức ăn Việt nên nhân viên y tế của bệnh viện đã phải liên hệ với nơi công tác của bệnh nhân là Vietnam Airlines để hỗ trợ đặt thức ăn riêng. Vài ngày sau bệnh nhân mới bị suy hô hấp tăng dần, cần được hỗ trợ hô hấp thở oxy mũi. Từ ngày 25-3, bệnh nhân phải chuyển sang thở oxy qua mặt nạ”.

(hết trích)

Lãnh đạo Bệnh viện Chợ Rẫy động viên “bệnh nhân thứ 91”

Cũng theo Tuổi Trẻ Online, thông tin từ Bộ Y tế cho biết Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP.HCM đã làm việc với đại diện công ty cung cấp bảo hiểm cho bệnh nhân 91, có khả năng công ty sẽ chi trả phí điều trị cho bệnh nhân này.

“Tổng lãnh sự quán Anh tại TP.HCM đã có thư gửi Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Thành Phong và các bệnh viện, các bác sĩ đã và đang điều trị, hỗ trợ cho bệnh nhân. Báo chí Anh cũng đã viết về ca bệnh này, các nỗ lực của bác sĩ Việt Nam trong hành trình điều trị cho bệnh nhân như một câu chuyện rất đặc biệt trong mùa dịch COVID-19 năm nay”.

Phi công người Anh được Bộ Y tế công bố nhiễm Covid-19 vào ngày 18/3. Đây cũng là bệnh nhân nhiễm Covid-19 được phát hiện tại ổ dịch bar Buddha (phường Thảo Điền, Q.2, TP.HCM), có tổng cộng 18 bệnh nhân liên quan đến ổ dịch này.

Trên trang web của Bộ Y tế đưa tin:

“Đến cuối giờ chiều ngày 8/6, nam phi công người Anh - bệnh nhân 91 đã có thể ngồi dậy, thực hiện y lệnh của nhân viên y tế, đung đưa cả hai chân. Đồng thời, nam bệnh nhân đã tự viết vào bảng và tự bấm nút điều chỉnh độ cao của giường bệnh…”

Bệnh nhân đã tự cầm cốc uống nước và thực hiện được y lệnh của bác sĩ

BBC News Tiếng Việt bình luận:

“Bệnh nhân 91, thường được báo chí Việt Nam gọi là "phi công người Anh", đến từ vùng North Lanarkshire, Scotland. Anh ấy bắt đầu công tác và đang được huấn luyện về tiêu chuẩn làm việc của Vietnam Airlines từ tháng 12/2019. Ngày 16/3/2020, phi công thực hiện chuyến bay đầu tiên trên bầu trời Việt Nam với tư cách cơ phó máy bay Boeing 787… Chuyến bay đầu tiên cũng là chuyến bay cuối cùng trước khi bệnh nhân này nhập viện do nhiễm Covid-19 vào ngày 18/3”.
…

"Buổi tiệc lễ thánh Patrick hôm đó thu hút khoảng 200 người. Đó là đêm cuối cùng trước khi có lệnh cấm quán bar hoạt động trong thời kỳ giãn cách xã hội. Còn giãn cách ở quán thì chủ yếu là ý thức cá nhân, chúng tôi không thể ép buộc khách được", một nam nhân viên của quán bar kể lại với BBC News Tiếng Việt. Nhân viên này về sau cũng được xác định nhiễm Covid-19, là bệnh nhân 127”.

(hết trích)

Săn sóc bệnh nhân 

Đoạn kết của chuyện “Bệnh nhân người Anh” thuộc loại “không có hậu” vì những tin tức trái chiều xuất hiện trên mạng xã hội. Thứ nhất, Stephen Cameron (tức Bệnh nhân 91) có đưa 3 nguyện vọng nhờ Tổng lãnh sự Anh Quốc gửi cho phía Việt Nam rằng:

(1) Không muốn tiếp xúc với giới truyền thông khi ông ra viện vào ngày 11/7, không muốn chụp hình hoặc tham gia phỏng vấn với bất kỳ báo, đài nào;

(2) Chỉ đồng ý tiếp đón lãnh đạo thành phố, các sở ban ngành và lãnh đạo bệnh viện đến động viên và chào tạm biệt;

(3) Chỉ đồng ý có sự tham gia của 1 nhiếp ảnh gia thuộc Bệnh viện Chợ Rẫy.

Lãnh sự quán Anh đưa 3 nguyện vọng của bệnh nhân người Anh 

Sau khi ngành y tế và truyền thông Việt Nam tỏ ra hả hê về việc đã chữa khỏi căn bệnh Covid 19 cho viên phi công người Anh từng thập tử nhất sinh, thì nhiều biểu hiện dồn dập đã khiến dư luận… ngỡ ngàng.

Cơ quan truyền thông chính thống của nhà nước là Đài Tiếng nói Việt Nam đăng tin với một hàng tít không bình thường “Bệnh nhân người Anh rối loạn tâm lý hay một kiểu “chảnh”? Trang tin của VOV ghi:

“Trong quá trình điều trị, bệnh nhân người Anh nhiều khi thiếu hợp tác với các bác sĩ. Anh cũng không muốn xuất hiện tại lễ xuất viện, nơi các bệnh nhân thường chính thức nói lời cảm ơn các bác sĩ đã cứu sống họ. Có thể anh chỉ nhận hoa chúc mừng của bệnh viện rồi ra thẳng sân bay để về nước”.

Bản tin của Đài tiếng nói Việt Nam 

Báo nhà nước cũng tường thuật rõ ràng: 

“Ngoài VOV, nhiều cơ quan truyền thông khác đã đề nghị phỏng vấn Stephen Cameron, bằng hình thức trực tiếp hoặc email hay hình thức nào đó phù hợp, nhưng thông qua bệnh viện, anh cho biết không đồng ý chia sẻ bất cứ điều gì với báo chí Việt Nam …”
…

“Không chỉ từ chối sự quan tâm của xã hội và các cơ quan báo chí Việt Nam, BN91 cũng thiếu hợp tác với ngay cả chính Bệnh viện Chợ Rẫy, nơi anh đang được điều trị. Bệnh viện cho biết, để cập nhật tình hình bệnh nhân này với công chúng, bệnh viện đã chụp và cung cấp một bức hình (có che mặt) bệnh nhân cùng thông tin về quá trình điều trị cho báo chí, nhưng BN91 đã bày tỏ sự không hài lòng về điều này. Thậm chí sau khi biết ekip bác sĩ có trao đổi với các phóng viên về tình hình điều trị Stephen Cameron đã phản ứng bằng cách nhịn ăn và không phối hợp luyện tập”.
…

“Đến sát ngày được trở về Anh, bệnh nhân 91 đã từ chối cả việc xuất hiện trong lễ xuất viện (dự kiến diễn ra ngày 11/7) để chính thức nói lời cảm ơn, hành động mà các bệnh nhân khác thường làm khi được công bố ra viện …. có ý kiến cho rằng, anh đang sử dụng quyền riêng tư đối với các thông tin cá nhân của mình, anh có quyền cung cấp hay bán câu chuyện rất đặc biệt của mình cho cơ quan truyền thông nào đó theo cách anh muốn, hoặc giữ cho riêng mình, và điều đó là bình thường từ góc nhìn của người Anh..”

(hết trích)

Phi công người Anh được đưa về nước bằng dòng máy bay mà ông từng lái trước đó

Để thay lời kết, trên FB Lê Nguyễn, ngày 12/7/2020, đã có một ý kiến sắc sảo:

“Những gì diễn ra trong thời gian qua cho người cả nước nhìn thấy cả một chiến dịch truyền thông nhằm mượn hình ảnh chữa trị bệnh nhân BN91 để khoe khoang thành tích của chính quyền và ngành y tế Việt Nam trước cộng đồng quốc tế. Muốn quảng bá thành tích thì phải thường xuyên tiếp cận với đối tượng và những toan tính này đã nhanh chóng khiến cho đối tượng có cảm giác mình là một loại “con tin”, một phương tiện truyền thông để người khác lợi dụng.

“Điều đó cho thấy bất cứ hành động tốt đẹp nào cũng có thể mang đến những tác dụng ngược lại. Đó là chưa kể sự chữa trị đầy quyết tâm của chính quyền và ngành y tế VN dành cho một cá nhân người nước ngoài đã làm chạnh lòng hàng triệu bệnh nhân người Việt đang sống dở chết dở trong những phòng bệnh chật ních con người, những thân nhân của họ có khi phải dùng cả gầm giường để làm chỗ ngủ qua đêm. Ngoài ra, còn hàng chục ngàn công nhân VN bị mất việc, sống đói khát, cù bơ cù bất ở nước ngoài, chưa biết đến bao giờ được trở về quê hương, mà vẫn chưa thấy chính phủ có một quyết sách nào rõ ràng.

“Dù gì thì bệnh nhân số 91 cũng sắp - hay đã - gặp lại người thân ở quê nhà. Thái độ của anh có thể bị xem là vô ơn, song suy nghĩ xa hơn, đó là thái độ sòng phẳng, nếu như anh ta lập luận thế này về các cơ quan chức nặng đã cứu sống anh “các ông đã chữa trị cho tôi, và đã dùng hình ảnh của tôi để quảng bá cho các ông nhiều rồi, thế là huề nhé! Từ nay hình ảnh của tôi là của tôi, tôi độc quyền sử dụng nó, chứ không phải ai khác!”.

“Đó là bài học về truyền thông cho những ai thích khoe mình một cách quá đáng, bằng cách sử dụng hình ảnh, danh nghĩa của người khác, dù với một chiêu bài, một mục tiêu cao đẹp nào. Bài học này không hề nhỏ, đối với những ai mang bệnh thành tích trầm kha!”

Đúng 23 giờ đêm, ngày 11/7/2020, chuyến bay khởi hành từ sân bay Nội Bài 

***

--> Read more..

“Một nửa sự thật” về… Virus Corona !!!

Virus Corona đã gần như “đánh sập” tất cả những gì nhân loại đã xây dựng trong những năm qua sau Thế chiến Thứ nhì (1939-1945). Chỉ với một dạng virus bé tí teo cũng đủ khiến cho mọi sinh hoạt bình thường của con người trên toàn thế giới - từ xã hội, lối sống đến chính trị, kinh tế - đã phải thay đổi!

Đó là điều không thể phủ nhận khi đọc những con số thống kê trên khắp các lục địa về số người tử vong, số ca lây nhiễm cũng như số người bị thất nghiệp, kinh tế đình đốn. “Đường cong đồ thị” vẫn cứ ngày một cong chứ chưa được “làm phẳng”. Không biết đến bao giờ mới trở lại “trạng thái bình thường” của những ngày thế giới còn chưa bị… mắc dịch.

Tuy nhiên, người ta bỗng thấy le lói một chút hy vọng (dù mong manh) khi đọc bài viết của Bác sĩ David Price. Ông chuyên về bệnh phổi tại Khoa cấp cứu (Intensive Care Unit - ICU), Weill Cornell Medical Center, New York. Đây là một trong những ổ dịch lớn nhất tại Mỹ.

Bác sĩ David Price

Bài viết của ông có “màu hồng hy vọng” thay vì “màu đen tuyệt vọng” như ta thường thấy trong các bài viết u ám về COVID-19. Chúng tôi ghi lại một số điều BS Price viết về những kinh nghiệm chống dịch trong một bệnh viện có 1.200 giường bệnh chỉ dành riêng cho việc điều trị bệnh nhân nhiễm Coronavirus.

Phải nói, đây là một trong những bài viết hiếm hoi khiến người đọc có một cái nhìn tương đối “lạc quan”, hay nói khác đi là “một nửa sự thật lạc quan” về Virus Corona. BS Price viết (*):

“Bổn phận của tôi là chăm sóc những ca bịnh nặng đã được đưa vào ICU. Tôi là người quyết định bịnh nhân nào được dùng máy thở và nằm với máy thở bao lâu. Vì vậy tôi nghĩ tôi có thẩm quyền để nói về những gì đang xảy ra. Trong ba tháng vừa rồi chúng tôi đã học hỏi thêm được rất nhiều về con virus này. Hiện giờ, bạn nghe giọng tôi hơi nghẹn ngào không phải vì tôi sợ mà vì… tôi thấy hết sợ! Tôi muốn chia sẻ với quý vị để cho quý vị bớt hoang mang và biết cách bảo vệ bản thân và gia đình”.

Theo BS Price, khi virus thâm nhập vào người sẽ đi khắp nơi trong cơ thể nhưng ảnh hưởng nhiều nhất là ở phổi. Có đến 80% bịnh nhân chỉ nói là họ “Không thấy khỏe trong người... ho nhẹ... và nhức đầu”. Bệnh thường kéo dài từ 5 hoặc 7 đến 14 ngày. Trong khi đó, nếu bị nhẹ thì bắt đầu ngày thứ 5 sẽ thấy khỏe lại.

Bệnh nặng hơn trong thời gian từ 3 tới 5 ngày sẽ thấy khó thở. Tuy nhiên, bạn chỉ nên vào nhà thương khi thấy khó thở chứ nóng sốt thông thường thì không cần đến bệnh viện vì tới ngày thứ 7 sẽ bắt đầu cảm thấy khỏe lại.

Virus nhiễm vào cơ thể qua đường lây truyền chính bằng cách “tiếp xúc lâu” (sustained contact) với người có bệnh hoặc sắp có triệu chứng trong vòng 1 hay 2 ngày sắp đến. 

BS Price còn xác định “sustained contact” có nghĩa là đứng gần trong khoảng cách 6 feet (1,8 m) và tiếp xúc từ 15 đến 30 phút ở một nơi bít bùng, đóng kín, và không có trang thiết bị bảo vệ như khẩu trang.

Thế cho nên, chúng ta không sợ con virus còn nằm trong không khí trong khi mình vô tình đi qua sẽ bị lây. Đó là điều quan trọng mà rất ít người biết được và đó cũng là lý do ta cứ lo sợ. Tóm lại, cách duy nhất để bị lây bệnh là khi virus dính vào tay mình rồi mình lại đưa tay lên sờ vào mặt để nó lây truyền vào cơ thể.

Xin nhắc lại một lần nữa: phần đông những người bị nhiễm là do họ chạm tay vào người bịnh rồi đưa tay lên sờ vào mặt mình. Khi hiểu được nguyên lý này thì chúng ta biết được “một nửa sự thật” về Virus Corona. Và đó cũng là lý do BS Price “bắt đầu cười lại được” vì ông biết mình sẽ không bị nhiễm.

Tuy nhiên, ông cũng không quên nhắc nhở chúng ta hai điều quan trọng sau đây:

(1) Con virus lúc nào cũng hiện diện trong cộng đồng mình đang sống;

(2) Cần phải rửa tay thường xuyên, cần để ý tay mình vừa chạm vào đâu, đụng vào cái gì và nhớ lúc nào cũng tẩy bằng “hand sanitizer” hoặc rửa tay cho sạch.

Bản thân ông Price đi đâu cũng mang theo lọ Purell (nước diệt khuẩn). Ví dụ, đi từ nhà trọ ra thang máy vẫn có thể bấm nút thang, nhưng sau đó liền đổ một vài giọt Purell vào tay. Ra đến cửa cũng vậy, có thể dùng tay mở cửa nhưng sau đó lại dùng Purell vì giữ tay sạch sẽ không bị nhiễm virus.

Dung dịch diệt khuẩn Purell

Điều cần nhớ, bệnh dịch này không phải là một người bịnh chạm vào thứ gì rồi cả cộng đồng lây theo khi đụng vào thứ đó. Chúng ta chỉ lây khi tiếp xúc với nhau lâu theo dạng “sustained contact”. Muốn kỹ hơn thì rửa hoặc tẩy trùng tay sau khi chạm vào bất cứ vật gì mà người khác đã chạm vào.

Điều chúng ta cần phải để ý và tránh thói quen ưa chạm hoặc rờ lên mặt (chẳng hạn như dụi mắt, ngoáy mũi, nặn mụn...). Covid chỉ lây khi bạn bắt tay một người bịnh, rồi đưa tay lên sờ vào mặt mình. Đơn giản chỉ có vậy.

Ông cũng khuyên mọi người nên đeo khẩu trang, không phải vì nó sẽ bảo vệ hay ngăn ngừa được Covid nhưng nó sẽ tập cho bạn thói quen tốt là… không rờ vào mặt. BS Price kết luận:

CHỈ CẦN TAY SẠCH VÀ KHÔNG RỜ VÀO MẶT LÀ 99% CHÚNG TA SẼ KHÔNG BỊ NHIỄM.

Cũng không cần đeo khẩu trong y tế (medical mask) như loại N95. Chỉ dùng N95 trong những trường hợp đặc biệt mà thôi. “Cần giữ khoảng cách an toàn với mọi người, rửa tay thường xuyên, thì các bạn không phải lo gì cả”.

Xin nhắc lại, đó là “một nửa sự thật lạc quan” về Virus Corona mà rất ít người khám phá. Chúng ta thường chỉ biết “một nửa sự thật bi quan” qua hàng trăm các bài viết nặng mề khác về bệnh dịch.

Việt Nam ta có câu “Trời kêu ai nấy dạ” nhưng trong trường hợp bệnh dịch này chúng ta cần biết “một nửa sự thật kia” để không bị… mắc dịch.

Trời sẽ không gọi tên chúng ta nếu như ai cũng biết sự thật để phòng tránh!   

***

(*) Tham khảo vài viết của BS David Price “Coronavirus: Straight answers from a doctor on the front lines” tại https://www.silive.com/coronavirus/2020/03/coronavirus-straight-answers-from-a-doctor-on-the-front-lines.html

* Bài nói chuyện của BS David Price trên YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=kcKTzefEJFM

***

--> Read more..

Nếu mai này hết dịch…

Trước hết, xin bàn về chữ “NẾU”. Người Pháp có câu nói để đời: “Avec des “si” nous pourrions mettre Paris dans une bouteille”. Dịch nôm na ra tiếng Việt là nếu có những chữ “nếu”, chúng ta có thể bỏ cả Paris vào trong một cái chai!

Khi nói câu này, người ta mặc định đây là chuyện không có thật và dứt khoát không thể xảy ra trong tương lai. Nói chỉ để mà nói chứ không thể bỏ cả Paris trong một cái chai. Đơn giản chỉ là vậy.

Tuy nhiên, khi nói “Nếu mai này hết dịch…”, mọi chuyện sẽ rất khác. Vấn đề chỉ là thời gian, hoặc sớm – hoặc muộn, dịch COVID-19 cuối cùng cũng sẽ qua đi dù nhân loại phải trả bằng bất cứ giá nào. Và khi đó, cuộc sống bình thường sẽ trở lại như những ngày “tự do” cũ.

Ngày đó sẽ là một ngày đẹp trời với mọi người, dù trước đó người ta đã có nhiều mất mát, chia ly, tang tóc, chia rẽ… Nói rộng ra, Virus Corona thậm chí còn làm thay đổi về chính trị, kinh tế, xã hội của từng quốc gia, dân tộc.

Giới trẻ là những người mừng nhất khi hết dịch vì họ có cuộc sống năng động cả từ công việc cho đến chuyện yêu đương. Ngồi trong nhà bó gối trước bệnh dịch là một hình phạt khắc nghiệt chưa từng trải qua. Tuổi trẻ bao giờ cũng có những cái chân của con ngựa và trái tim của thần Cupid.

“Social Distancing” khiến họ phải cách ly với xã hội và về mặt tinh thần, xa cách với người yêu dấu. Họ còn bị ám ảnh bời câu “Xa mặt cách lòng” dù vào thời đại này có thể nhắn tin qua điện thoại, video chat nhưng sao vẫn thấy xa nhau vời vợi.

Những người tỉnh táo, sáng suốt nghĩ rằng “Nếu còn yêu nhau… thì hãy tạm xa nhau”. Tuy nhiên, lại cũng có những cuộc tình gần như sẽ chết trong mùa dịch chỉ vì không được thấy mặt nhau “bằng xương, bằng thịt” để cầm tay nhau, hôn nhau như ngày nào.

Có thể, một mai hết dịch thì tình yêu nồng cháy ngày xưa sẽ vĩnh viễn ra đi chứ không còn nồng thắm như xưa. Lỗi không tại ai mà chỉ vì con Virus Corona quái ác!

Học sinh phải ở nhà, chỉ học “online” trong mùa dịch. Thoạt đầu, việc không phải đến trường là một kỳ nghỉ hè thật tuyệt vời. Nhưng ở nhà càng lâu thì lại càng thấy nhớ trường, nhớ thầy cô và nhất là nhớ những người bạn thân chung lớp.

Cái cảm giác được gặp lại tất cả những gì thân quen của tuổi học trò một khi hết dịch thật tuyệt vời. Nhất là đối với những học sinh cuối khóa sẽ phải xa trường lớp hoặc đối với các cô cậu sinh viên đã bắt đầu “chớm yêu”.

Niềm vui đó chẳng khác gì “Ngày xưa Hoàng Thị” của nhà thơ Phạm Thiên Thư với cảnh đón người yêu khi tan trường về qua những câu thơ trữ tình được nhạc sĩ Phạm Duy phổ thành bài hát:

“Đường mưa nho nhỏ / Chim non giấu mỏ / Dưới cội hoa vàng / Bước em thênh thang / Áo tà nguyệt bạch / Ôm nghiêng cặp sách / Vai nhỏ tóc dài / Anh đi theo hoài…” 

Cuộc sống vợ chồng cũng trải qua nhiều thay đổi trong mùa dịch. Họ có nhiều thời gian ở bên nhau và gần gũi, thương yêu nhau hơn. Thậm chí người ta còn tiên đoán sau mùa dịch sẽ là một thời kỳ “baby-boomer”, chẳng khác gì tình trạng của những người lính trở về từ cuộc chiến tranh thứ hai để góp phần tạo ra một sự “bùng nổ” của thế hệ trẻ em.

Thế nhưng đó cũng là lúc mà họ có thể tìm ra được những thói hư, tật xấu nơi một nửa của mình khi suốt ngày quanh quẩn trong nhà. Sau mùa dịch cũng lại có thể là sự… “bùng nổ của các cuộc ly dị”.

Có những ông chồng cảm thấy bực bội khi bị giữ chân trong nhà. Họ nhớ đến bạn bè trong những ngày bù khú bên ly bia, cốc rượu. Đó cũng là lý do khuôn mặt của ông chồng lúc nào cũng khó đăm đăm khi phải…"shelter-in-place”!

Có những bà vợ vốn chỉ làm công việc nội trợ hàng ngày trong nhà bỗng cảm thấy công việc của mình trở nên “quá tải” trong mùa dịch. Lớp thì “hầu” chồng, lớp thì lo cho con suốt ngày! Cái hậu quả “Trăm dâu đổ đầu tằm” biết đâu đó lại dẫn đến ý nghĩ ly dị cho… khỏe cái thân!

Con số lây nhiễm trên thế giới hiện đang vượt mức 2,5 triệu người. Trong khi đó, chúng ta vẫn chưa chính thức có thuốc điều trị mà chỉ trông cậy vào một lực lượng nhân viên y tế rất mỏng.

Họ là những bác sĩ, y tá và những người hoạt động trong ngành khoa học đã hoạt động hết mình từ khi bệnh dịch khởi phát. Cuộc chiến với “kẻ thù vô hình” ngày càng khốc liệt trong khi sức người có hạn, những chiến sĩ của nhân loại hầu như không được trang bị đầy đủ khi ra trận.

Họ chấp nhận sống cách biệt với gia đình và người thân. Sự hy sinh đó còn cao hơn gấp bội nếu so với chúng ta chỉ việc đơn giản là ở yên trong nhà để tránh lây nhiễm. Là con người, họ cũng có những ước mơ, một ngày nào đó hết dịch để trở về với mái ấm gia đình.

Giấc mơ thật đơn giản nhưng cũng thật xa vời. Người bình thường mơ được từ gia đình tù túng trở lại với xã hội bên ngoài. Nhưng nhân viên y tế lại chỉ ước ngược lại: được trở về sống với gia đình như những ngày chưa có dịch! 

Rộng ra trên thế giới, ông Ban Ki-moon, cựu Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc, đã có một bài viết được đăng trên tạp chí Time ngày 16/4/2020 về trận đại dịch mà chúng ta đang phải đương đầu (https://time.com/collection/finding-hope-coronavirus-pandemic/5820650/ban-ki-moon-global-relations-coronavirus/). Ông viết:

“Trong ký ức của mọi người chưa từng có thử thách nào đối các lãnh đạo của thế giới trước COVID-19 như hiện nay… Bệnh dịch này rồi sẽ tạo ra một sự suy thoái kinh tế và số người chết tăng cao một cách khủng khiếp. Ảnh hưởng của nó có thể cảm nhận ở khắp mọi nơi trên trái đất này”.

Để chiến đấu với hiểm họa vô hình, ông kêu gọi các lãnh đạo thế giới hãy nhanh chóng dẹp sang một bên chủ nghĩa quốc gia thiển cận và những suy nghĩ ích kỷ để cùng nhau hành động vì lợi ích chung cho nhân loại. Mai này hết dịch thế giới sẽ ra sao? Đó là câu hỏi mà mọi người trên hành tinh này đều đặt ra.

Đối với một người lớn tuổi như tôi, hoàn toàn không sợ chết vì dịch bệnh. Già rồi, sống chẳng được bao năm nữa cho nên cũng chẳng có gì để tiếc nuối. Nghĩ như vậy nhưng sao vẫn mong cho hết dịch chỉ vì những chuyện cỏn con, lãng xẹc.

Mong hết dịch để được ra quán cà phê quen… chỉ để ngồi nhìn người qua lại. Mong hết dịch để được ra tiệm hớt tóc như ngày nào… tóc đã dài chấm tai mà vẫn chưa được cắt vì tình trạng cách ly xã hội.

Đối với tôi, hy vọng mai này hết dịch chỉ có vậy!

***

--> Read more..

Tản mạn về chuột

“Of Mice and Men” là cuốn tiểu thuyết hư cấu của John Steinbeck (1902–1968), xuất bản năm 1937 tại Hoa Kỳ. Truyện kể về George Milton và Lennie Small, hai nông dân làm việc tại một nông trại và họ đã đến California để tìm kiếm cơ hội việc làm mới trong cuộc Đại Khủng Hoảng.

John Steinbeck (1902–1968)

Nhà văn Mỹ, John Steinbeck, đã đoạt giải Pulitzer năm 1939 và giải Nobel Văn học năm 1962. Tác phẩm “Của chuột và người” cũng đã được Hollywood đưa vào điện ảnh năm 1992 với các diễn viên John Malkovich, Gary Sinise và Casey Siemasko.

Với cuốn sách viết về Chuột và Người, tác giả phác họa một bức tranh chân thực về số phận nghiệt ngã của những người lao động nghèo khổ. Họ là những người nay đây mai đó, bám víu vào một vài hy vọng nhỏ nhoi để tiếp tục sống, tìm một lối thoát trong niềm tuyệt vọng.

Tác phẩm “Of Mice and Men”

George Milton và Lennie Small là hai hình ảnh tương phản. George nhỏ bé, thông minh, có chí tiến thủ và làm việc vì một mục đích rõ ràng. Lennie to lớn, khỏe như vâm nhưng lại là kẻ khù khờ, trí tuệ chậm phát triển, vâng lời như một con cừu non, có sở thích vuốt ve những thứ mềm mềm, kể cả con chuột chết!

Ngay ở Chương đầu, “con chuột chết” đã xuất hiện trong đối thoại giữa George và Lennie:

“- Vừa lôi cái gì trong túi ra vậy, Lennie?

- Không có gì cả!

- Tớ biết rồi, câu đang dấu cái gì ở trong tay vậy?

“Lennie vẫn nắm chặt và dấu:

- Có gì đâu… con chuột ấy mà.

- Chuột sống hay chuột chết?

- Chuột chết… nhưng không phải tớ bóp chết nó đâu.

“George cầm lấy con chuột chết và quăng ra xa:

- Cậu làm gì cới con chuột chết?

- Tớ… vuốt ve nó trong lúc đi đường!

(hết trích)

Nhân vật chính Lennie Small và George Milton

Ban đầu Steinbeck đặt tên cho cuốn tiểu thuyết của mình là “Something That Happened” nhưng sau khi đọc bài thơ “To A Mouse” của Robert Burns (1759-1796), ông đổi tên thành “Of Mice and Nen”. Bài thơ nói về sự hối hận của một nông dân khi lưỡi cày của mình đã phá vỡ tổ của những con chuột đang sống một cách yên bình.

“But, Mousie, thou art no thy-lane

In proving foresight may be vain:

The best-laid schemes o’ Mice an’ Men

Gang aft agley,

An’ lea’e us nought but grief an’ pain,

For promis’d joy!”

Tạm dịch:

“Nhưng chuột nhỏ ơi, mày không đơn độc,

Khi cho thấy lo xa có thể hão huyền:

Vì các toan tính kỹ nhất của chuột và người

Thường sai lệch,

Và chỉ để lại cho chúng ta nỗi đau buồn,

Thay vì niềm vui mong đợi!”

Lennie là người dễ bị tổn thương và yếu đuối về mặt cảm xúc, giống hệt như loài chuột.  Những dự tính hoàn hảo của chuột và người sẽ chẳng bao giờ trở thành hiện thực, đó là triết lý trong tiểu thuyết “Của chuột và người”.

Of Mice and Men

Nếu ở Mỹ John Steinbeck có “Of Mice and Men” thì ở Pháp năm 1947 cũng có tác phẩm ký sự “La Peste” của  Albert Camus (1913-1960), nhà văn đoạt giải Nobel Văn học năm 1957. Cuốn “Dịch hạch” dựa vào bối cảnh ở Oran, một thành phố của Algerie thuộc Pháp.

Nói đến dịch hạch người ta nghĩ ngay đến con vật truyền bệnh là loài chuột, thông qua con vật trung gian là bọ chét. Bệnh dịch này còn có tên gọi là “Cái Chết Đen” và nhân loại đã chịu 3 trận dịch lớn cướp đi sinh mạng của hàng trăm triệu người trên thế giới.

Albert Camus (1913-1960)

Nhân vật chính của Camus là bác sĩ Bernard Rieux, một hôm từ trong phòng ra ngoài cầu thang thì đụng phải một xác con chuột chết. Ngay chiều hôm đó đi về thì gặp một con chuột khác cũng đang giãy chết. Lúc đầu người ta tưởng đó là trò nghịch ngợm của bọn trẻ, nhưng số lượng chuột chết mỗi ngày cứ tăng dần, dân cư thành phố bắt đầu lo sợ.

Bệnh nhân đầu tiên được đưa vào bệnh viện rồi xuất hiện những người chết đầu tiên. Bệnh dịch hạch bắt đầu lan tràn, cuối cùng chính quyền phải công nhận thành phố Oran bị dịch hạch và quyết định “đóng cửa” để bệnh khỏi lây lan.

Dịch hạch gây nhiều xáo trộn cuộc sống hàng ngày, nhiều gia đình ly tán. Những cảnh chết chóc, chôn người chết và thậm chí còn phải đốt xác đã xảy ra hàng ngày một cách ghê rợn. Bên cạnh đó là những tấm gương hy sinh của đội ngũ nhân viên y tế tại các bệnh viện cũng như các nhà khoa học miệt mài trong phòng thí nghiệm để điều chế vaccine.

Tác phẩm “La Peste”

Đó là chuyện của những con chuột trong văn chương thế giới. Năm 2020 theo Âm lịch là năm Canh Tý, cầm tinh con chuột và lại xảy ra trận đại dịch COVID-19. Quả là một sự trùng hợp hi hữu nếu nói một cách duy tâm.

Xét cho cùng, trong mùa dịch như hiện nay, chúng ta hiện đang sống theo một lối sống thầm lặng của loài chuột. Chúng ta đang sống những ngày “du dú trong hang” để tự cô lập mình. Chúng ta chỉ đến các nơi bán thực phẩm chẳng khác gì những con chuột bò ra khỏi hang để kiếm thức ăn.

Chúng ta tích trữ thực phẩm tại nhà cũng giống như chuột đem thức ăn ở bên ngoài về tổ. Và có một điều nữa cũng giống y như chuột: chúng ta tránh xa trong tiếp xúc ngoài xã hội cũng tựa như những con chuột, hễ thấy bóng người là chạy trốn!

Còn bao lâu nữa chúng ta mới được trở về với cuộc sống bình thường của… Con Người? Câu trả lời còn ở phía trước. Trước mắt, chúng ta hãy cố sống như loài chuột để chờ đợi… một phép lạ!

“Social Distancing”

***

--> Read more..