Thứ Năm, 21 tháng 9, 2017

Một sự tình cờ kỳ lạ

20/09/2017

Hôm qua, Giáo sư Bùi Dương Chi gọi điện thoại cho biết ông về Việt Nam được mấy hôm và ông cũng vừa đi Vũng Tàu về. Ông hẹn sẽ đi xe ôm đến nhà tôi chơi để hàn huyên sau thời gian xa cách.   

Giáo sư Chi là thầy cũ dậy tôi môn Anh văn hồi thập niên 60 tại trường Trung học Ban Mê Thuột. Thầy trò chỉ hơn nhau có vài tuổi nhưng cái tình đó rất sâu đậm. Ông đã viết trong “Thay lời bạt” cuốn “Hồi ức Ban Mê”, xuất bản tại Hoa Kỳ nhân kỷ niệm 60 năm ngày thành lập trường:

“Tôi rất hân hạnh nhận lời giới thiệu người viết vì kể từ niên khóa 1963-1964 đến nay [2016] chúng tôi đã giữ mối liên hệ thầy trò, thân hữu và chuyên nghiệp được 51 năm. Thầy trò vì tôi dạy Chính môn Anh văn sinh ngữ phụ lớp 11 và 12. Thân hữu vì chúng tôi hơn kém nhau 7 tuổi, có nhân sinh quan khá tương đồng và có chung mấy sở thích như viết lách, dịch thuật, trau dồi kiến thức phổ thông, du khảo, đờn ca, v.v…

“Hơn nữa, còn có thêm một cơ duyên độc đáo là Chính dậy má tôi tiếng Anh trong cuối thập niên 80 sau khi má tôi được thả và trở vào Nam sau gần 13 năm tù vì tội “gián điệp, phản động” ở ngoài Bắc”.

(hết trích)

Người mẹ mà thầy Chi nói đến là nhà văn Thụy An, nhũ danh Lưu Thị Yến. Người mà tôi đã có một bài viết mang tên “Nhân văn – Giai phẩm: nhà văn Thụy An”. Bài viết này đã đăng trên Blogspot, năm 2012 (http://chinhhoiuc.blogspot.com/2012/09/nhan-van-giai-pham-nha-van-thuy-an.html).

Ngày 20/09/2016 tôi đã post bài này trên Facebook và hôm nay, 20/09/2017, FB đã nhắc lại sự kiện này. Như vậy, quả là có sự tình cờ trong cùng một thời điểm (tháng 9/2017) đã diễn ra giữa chuyện thầy Chi, mẹ của thầy, nhà văn Thụy An và bài viết về nhà văn Thụy An.

Kỳ lạ hơn nữa là thầy Chi đi cùng vài người ban ở Pháp ra Vũng Tàu. Đối với thầy, việc ra Vũng Tàu không phải là một chuyến du lịch vì ông ra biển là để tưởng niệm người mẹ. Bà Thụy An trước khi lìa đời có ước nguyện được hỏa táng và phần tro cốt đem rải xuống biển. Gia đình đã làm đúng nguyện vọng của bà. Và người con của bà năm nay ra biển, thả xuống vài cánh hoa để tưởng niệm người đã khuất.

Như các bạn đã đọc trong bài viết đã dẫn, cuộc đời của nhà văn Thụy An là một thiên truyện “có một không hai” của một người phụ nữ can trường trước số phận của định mệnh. Theo tôi, nổi bật nhất là việc hủy hoại một con mắt trong thời gian giam cầm để chỉ “nhìn đời bằng một con mắt”. Quản giáo hồi đó vẫn thường gọi bà bằng cái tên đầy tính miệt thị: “An Chột”.

Cách đây đã lâu, nhà phê bình văn học Thụy Khê ở Pháp có liên lạc với tôi để tìm hiểu về những ngày cuối cùng của bà Thụy An. Tôi tình thật trả lời:

“Những gì tôi biết về bà đã giãi bày qua bài viết và những người có trách nhiệm còn nợ bà một lời xin lỗi vì tất cả những người trong nhóm Nhân văn – Giai phẩm ngày nào đều đã được “minh oan”, phục hồi danh dự. Chỉ duy nhất có bà Thụy An là không ai đếm xỉa gì!”.

Viết những dòng này tôi chỉ muốn kể lại “một sự tình cờ kỳ lạ” về những diễn biến xoay quanh thầy Chi, mẹ thầy, nhà văn Thụy An và bài đăng trên Facebook. Tất cả được diễn ra vào những ngày cuối tháng 9/2017!


***

Tác phẩm của nhà văn Thụy An: "Một linh hồn"


Truyện ngắn: "Bốn mớ tóc"


Thủ bút của nhà văn Thụy An

Bình luận trên Facebook


Bình luận trên Facebook


Bình luận trên Facebook

***








--> Read more..

Thứ Ba, 19 tháng 9, 2017

Thư từ bên kia thế giới

Em yêu,

Anh đã được thông báo có đồ “thăm nuôi” em gửi. Ở dưới này sao cũng giống như ngày xưa anh đi học tập: đồ đạc thăm nuôi đều được tập trung và chờ giải quyết. Anh dùng chữ “dưới này” để tránh dùng chữ “âm phủ” (một từ ngữ mà anh cho rằng người đời trên đó đã dùng một cách miệt thị).

Đúng ra thì đây là cả một “thế giới”. Khác hẳn với cái thế giới mà anh và em đã sống nhưng giờ thì chỉ còn mình em trên đó. Cuộc chia ly nào cũng cũng tan nát, đau lòng và cuộc chia tay giữa anh và em lại còn bi thảm hơn. Cái ngày anh bị chiếc xa tải cán là một kỷ niệm vừa đau, vừa buồn mà mỗi lần nhớ lại anh thấy tê tái cõi lòng.

Anh còn nhớ ở Việt Nam có lệ cúng cô hồn. Cũng nhờ ngày này, người sống nhớ đến người đã ra đi bằng các gửi “hàng mã” với hy vọng họ sẽ nhận được quà để an ủi. Đó cũng là một nhịp cầu nối giữa hai thế giới.

Về tinh thần, cúng cô hồn là dịp thể hiện tấm lòng của người còn sống. “Nghĩa tử là nghĩa tận” nên mọi tị hiềm, ghen tuông, bất mãn, chán chường khi sống với nhau đều không còn được nhắc đến trong việc “thăm nuôi” đó. Một nghĩa cử đáng… “trọng thị”.

Về vật chất, “hàng mã” cho người cõi âm không khác gì mấy so với dương trần. Cũng tiền bạc, nhà lầu, xe hơi cho đến những vật dụng hàng ngày như bộ quần áo để mặc, hình nhân để “thủ thỉ”, điện thoại thông minh để gọi bạn bè hay lướt Net. Nhưng, anh lại nghĩ, đó chỉ là hình thức biểu lộ tình cảm một cách… “tiêu cực”.

Nếu dư giả “tiền thật” để mua “hàng mã” anh sẽ không phản đối việc em làm. Tuy nhiên, đối với những người còn chật vật trong cuộc sống “cơm, áo, gạo, tiền” thì đó lại là điều “không tưởng”, vô lý và nói một cách thẳng thắn là… “vô ích”.

Nghĩ đến nhau và nhờ đến nhau mới là điều đáng quý, còn cho nhau những của cải, vật chất bằng những món “hàng mã” chỉ là một sự phí phạm trong lúc còn phải tất bật với cuộc sống trên dương thế.

Cuộc sống ở cõi âm không phức tạp như thế giới em đang sống. Khi chết, người ta không mang theo những cái mình đã có ở cái thế giới của người sống. Dù là “đại gia” hay ông “quan tham” với biệt phủ, nhà lầu xe hơi, quyền cao chức trọng khi bước ra khỏi thế giới của người sống cũng chỉ mang theo hai bàn tay trắng!

Anh không triết lý xa vời. Anh cũng không mơ tưởng đến một tương lai sán lạn ở kiếp sau. Giờ này anh chỉ nghĩ làm thế nào bức thư này đến được tay em là điều “vĩ đại” nhất.

Thư anh cũng là nỗi lòng của những người đã trở thành “đa số thầm lặng”. Đó là thế giới của người chết.

Thăm em và các con.


***








***
--> Read more..

Thứ Bảy, 16 tháng 9, 2017

Chuyện cũ... Chuyện mới

Ba năm về trước, nhân ngày Tình Nhân 14/2, tôi có một chuyện cực ngắn:

“Người đàn bà thì thầm: “Anh phải gắng nhớ những lời em dặn. Số tiền tháng này em gởi để anh tiêu vặt. Đừng khư khư cái tật dành dụm như ngày xưa. Cứ tiêu pha thoải mái, hết em chuyển nữa. Em cũng gởi thêm vài tờ báo để anh đọc lúc nhàn rỗi. Cái điện thoại di động đời mới này là quà Tết của em. Mong anh sẽ thích. Anh phải giữ gìn sức khỏe.

“À, con bé hôm trước em mướn về có được việc không? Em biết anh thui thủi một mình, không người chăm nom săn sóc, không ai trò truyện sớm hôm, mà em thì lại chưa thể sống hẳn bên cạnh anh. Em cứ sợ anh buồn. Nay em lại mướn thêm một đứa nữa cho nhà có thêm người ra người vào. Hai đứa sẽ thay em chăm sóc anh nên em cũng yên lòng phần nào…”

Và đây là đoạn kết của câu chuyện:

“NGƯỜI ĐÀN BÀ NGỒI TRƯỚC NGỌN LỬA VỪA THỦ THỈ VỪA ĐỐT XẤP TIỀN, ĐIỆN THOẠI DI ĐỘNG, CHỒNG BÁO CŨ VÀ CẢ HÌNH NHÂN MỚI MUA TỪ... PHỐ HÀNG MÃ VỀ”.

Hàng mã

Tiền "âm phủ"

Năm nay, nhân dịp cúng cô hồn xin thêm một chuyện mới. Chuyện này nghe được cũng tại phố Hàng Mã giữa người bán hàng và kẻ mua.

Chị mua hàng mới về đi… điện thoại di động đời mới… iPhone 7 Plus
- Không biết mới quá người dùng có biết sử dụng không?
- Ối dào, cái ông Steve Jobs cũng đã xuống định cư dưới đó rồi, có gì ông ấy sẽ chỉ cho!
- Ờ nhỉ. Như vậy là chắc cũng có hệ thống bảo hành dưới đó. Thế chị có earphone không?
- Có đủ cả… ngay cả cái kim để tháo sim cũng có.
- Thế đã có iPhone X chưa?
- Mới ra nên chưa kịp có hàng, chừng một tháng nữa chắc có!
- Chu đáo thật! Chị bán cho tôi đủ bộ iPhone 7 Plus để khỏi mất công gửi hai lần. Ông xã tôi tính vậy nhưng cũng kỹ lưỡng lắm. Thiếu món nào là ông ấy không chịu đâu.


THẾ LÀ BÀ VỢ ĐEM TIỀN THẬT MUA HÀNG MÃ MÀ TRONG LÒNG CẢM THẤY VUI VÌ ĐÃ LO CHO CHỒNG KHÔNG THIẾU THỨ GÌ Ở CÁI NƠI MÀ NGƯỜI TA GỌI LÀ... XỨ THIÊN ĐÀNG.

Toàn "hàng hiệu"... có cả iPhone

Phố Hàng Mã, Hà Nội

***

--> Read more..

Thứ Năm, 7 tháng 9, 2017

Về bộ phim “The Vietnam War” của PBS (*)

PBS (Public Broadcasting Service), tạm dịch là "Dịch vụ Truyền thông Công cộng", cho biết ngày 17/9/2017 sẽ trình chiếu trên toàn nước Mỹ bộ phim “The Vietnam War” do hai nhà làm phim Ken Burns và Lynn Novick thực hiện. Đây là bộ phim gồm 10 phần với tổng thời lượng 18 tiếng.

Hình ảnh trích từ  phim “The Vietnam War”

Các nhà làm phim phải mất mười năm thu thập tài liệu và phỏng vấn gần 80 nhân chứng gồm những người Mỹ đã tham chiến tại Việt Nam hoặc những người phản chiến. Bên cạnh đó là những người Việt thuộc “bên thắng cuộc” và “bên thua cuộc”. 

Thông báo của PBS cho biết chi tiết: “Năm tập đầu sẽ được phát sóng liên tục các tối từ Chủ Nhật, 17/9 cho đến Thứ Năm, 21/9; và năm tập cuối sẽ được phát sóng liên tiếp các tối từ Chủ Nhật 24/9 đến Thứ Năm 28/9. Mỗi tập sẽ lên sóng lúc 8 giờ tối, múi giờ miền đông và sẽ được phát lại ngay sau lần ra mắt”.

Hình ảnh trích từ  phim "The Vietnam War" 
khi quân đội Hoa Kỳ đổ bộ lên Đà Nẵng năm 1965

Đạo diễn Ken Burns đã từng nổi tiếng vào năm 1990 với phim “The Civil War” (Cuộc Nội Chiến) và cho đến nay, ông đã thực hiện hơn 20 bộ phim lịch sử cho điện ảnh Hoa Kỳ. Điều đó chứng tỏ ông là một nhân tài trong điện ảnh nhưng người xem phim của ông đã có những phản ứng trái chiều.

Bình luận trên tờ “New York Times”, cây bút Jennifer Schuessler viết về “The Vietnam War”: “Cuốn phim 30 triệu đô la với hơn 10 năm dàn dựng đã đem lại cho người xem nhiều suy nghĩ từ những góc nhìn đa chiều của “lớp bụi chính trị độc hại” (toxic policical dust). Kể cả những nhân vật người Việt thuộc phe thắng cũng như thua”.

Theo Jennifer Schuessler, hai nhà làm phim đã đề ra một số quy tắc cho cuốn phim: không phỏng vấn các sử gia và những nhân vật nổi tiếng. Những người như John Kerry, John McCain, Henry Kissinger và Jane Fonda chỉ xuất hiện trong phim qua những hình ảnh thời sự. Chính nhà làm phim kể lại là những nhân vật đó muốn được phỏng vấn nhưng Burns từ chối một cách khéo léo.

Thay vào đó, có 79 cuộc phỏng vấn những nhân vật “đời thường”. Họ là các cựu quân nhân Mỹ, kể cả những cựu tù binh chiến tranh. Họ là những người mẹ, những người phản chiến. Họ cũng là những cựu du kích Việt Cộng, những người trong hàng ngũ quân đội miền Bắc và miền Nam, kể cả một phụ nữ lái xe trên đường mòn Hồ Chí Minh.

Nói chung, bộ phim được dàn dựng một cách tỉ mỉ. Theo bình luận trên “New York Times”, ở Phần 4 thuật lại giai đoạn “tiền-chiến-tranh” người xem cảm thấy bất ngờ vì 6 tập sau, kéo dài suốt 7 năm, đã làm nước Mỹ mất đi hơn 58.000 quân và con số tử vong về phần người Việt là hơn 3 triệu người. Họ bao gồm các lực lượng tham chiến của hai miền và cả người dân vô tội.


  Nhà làm phim Ken Burns và Lynn Novick

Trước ngày trình chiếu, PBS đã tổ chức một buổi thảo luận với sự tham gia của một cử tọa hơn 200 người. Trong số người tham dự chỉ có 2 người Mỹ gốc Việt là ông Nguyễn Ngọc Sáng và một nữ bác sĩ tên Quyên Huỳnh.

Trên danh nghĩa là một người trong ban Điều hành Thảo luận (discussing panel) ông Sáng cho biết:

“Tôi rất áy náy, nhưng quyết định nhận lời vì nghĩ rằng đây là cơ hội để nói lên quan điểm của Người lính VNCH về Chiến tranh Việt Nam. Tôi lên đường vì ý niệm đó dù biết sẽ không dễ dàng, nhất là ngôn ngữ”.

Tại sao lại “áy náy”? Ông Sáng giải thích:

“Sau phần trình chiếu, họ hỏi mỗi người trong Ban Điều hành Thảo luận một câu. Trong phim có một cựu chiến binh Bắc Việt, tên Bảo Ninh được phỏng vấn, và ông nói rằng trong cuộc chiến tranh Việt Nam KHÔNG có người thắng (no vinners). Người điều khiển chương trình hỏi tôi nghĩ gì về ý kiến nầy?

“Trước khi trả lời, tôi trình bày nhận định rằng muốn biết ai thắng, ai thua phải biết ít nhất ba điều căn bản: (1) mục tiêu tham chiến của các bên, (2) sự tổn thất mà họ trả giá, (3) và đánh giá trên tổng thể do cuộc chiến gây ra.

Ông Nguyễn Ngọc Sáng trong buổi giới thiệu phim

“Kết luận sau cùng của tôi với cử toạ là cả hai phía người Việt đều là kẻ thua, nhất là dân tộc Việt Nam là người thua trong cuộc chiến tranh ủy nhiệm của người cộng sản do Hồ Chí Minh, người cộng sản quốc tế, thực hiện sứ mạng trên sự đau xót vô vàn của dân tộc, làm kiệt quệ đất nước và tạo vết thương lịch sử dù 42 năm rồi vẫn chưa lành và không biết có cơ hội nào để lành vết thương dân tộc nầy.

“Một cử toạ hỏi tôi về hậu quả tâm lý hiện tại của cuộc chiến, tôi chỉ đơn giản trả lời "bên thắng cuộc vẫn coi bên thua cuộc là kẻ thù cho dù chiến tranh đã chấn dứt 42 năm rồi".

Và ông Sáng đưa ra một câu kết luận về “The Vietnam War”:

“Đây là bộ phim phản ảnh một phía, trình bày phân nửa sự thật, không xứng đáng bỏ thời giờ xem. Điều nầy tôi đã viết trên Yahoo, nhưng 15 phút sau bị gỡ xuống. Hy vọng Burns và Novick sẽ đọc và nhìn lại vấn đề, nếu họ muốn trình bày một số khía cạnh thật về chiến tranh Việt Nam”.

Cử tọa tham dự buổi giới thiệu phim

Về phần người Việt xem phim chắc chắn sẽ có những ý kiến trái chiều. Đó là điều tất nhiên không thể tránh khỏi. Chúng ta hãy đợi đến ngày bộ phim được công chiếu ở Hoa Kỳ. 

Just wait and see.

Quảng cáo của phim "The Vietnam War"

***

Chú thích:

(*) PBS là mạng truyền thông công cộng, được thành lập từ năm 1969. Mạng lưới gồm 349 đài truyền hình thành viên ở Hoa Kỳ, bao gồm một số đài truyền hình cáp ở Canada.

PBS bắt đầu truyền hình vào ngày Thứ Hai, 5/10/1970 trên danh nghĩa là một tổ chức bất vụ lợi. Tuy nhiên, các hoạt động của PBS được tài trợ bởi “Corporation for Public Broadcasting” (CPB), một tổ chức riêng do chính phủ liên bang cấp vốn. Trụ sở chính của PBS ở Thành phố Crystal, Virginia.

“The Vietnam War” là một trong ba bộ phim tìm hiểu về những cuộc chiến của nước Mỹ do hãng Florentine  Films sản xuất. Khởi đầu là phim tạo dấu ấn lịch sử của đạo diễn Burns, “The Civil War” (Cuộc Nội Chiến)  sản xuất năm 1990, sau đó là bộ phim  về Chiến Tranh Thế Giới lần thứ 2,  “The War” (Cuộc chiến), gồm 7 phần do Burns và Novick  sản xuất  năm 2007.

“The Vietnam War” sẽ được phát hành trên đĩa Blue-ray và DVD vào ngày 17/9/2017 qua hệ thống phân phối của PBS tại shopPBS.org. Đi kèm với đĩa DVD và Blue-ray là một chương trình giới thiệu tóm tắt dài 45 phút về bộ phim, và hai phần đặc biệt về cuộc sống hiện tại của hai nhân vật trong phim và một số cảnh bị cắt bỏ.  Khán giả có thể tải bộ phim từ internet về xem.

***

* Xem trailer phim “The Vietnam War”:


***


--> Read more..

Popular posts